Gizil Değişken
Latent Variable
Tanım
Doğrudan ölçülemeyen ancak gözlemlenebilir göstergeler arasındaki ortak varyans aracılığıyla istatistiksel olarak çıkarsanan soyut yapı.
Örnek Vaka / Uygulama
Araştırmacılerin bireylerin 'depresyon' düzeyini incelemek istediği bir senaryoda; mutsuzluk hissi, uyku bozukluğu, iştah kaybı ve anhedoni doğrudan gözlemlenebilen ve ölçülebilen manifest değişkenlerdir. Bu dört gösterge arasındaki istatistiksel ortak varyans analiz edilerek arka planda bu durumu üreten 'depresyon' adlı gizil değişkenin skoru hesaplanır.
Derin Analiz
Psikometri, istatistik ve çok değişkenli veri analizinde, teorik yapıların ampirik olarak modellenmesini sağlar. Doğrudan gözlemlenemeyen zeka, motivasyon, kişilik özellikleri veya tutum gibi yapılar, manifest (gözlenen) değişkenler üzerindeki izdüşümleri incelenerek faktör analizi, yapısal eşitlik modellemesi (SEM) veya gizil sınıf analizi gibi yöntemlerle matematiksel düzlemde temsil edilir. Epistemolojik açıdan, veri matrisindeki ortak varyansın arkasındaki ortak nedeni (common cause) yakalamayı hedefler.
Etimoloji
Latince 'latere' (gizli olmak, saklanmak) fiilinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Gözlenen değişken (manifest variable) ile karıştırılır; gözlenen değişken doğrudan veri toplanabilen somut göstergeyken, gizil değişken bu göstergelerin arkasındaki teorik yapıdır.