Zeka
İntelligence
Tanım
Bilgi edinme, deneyimlerden öğrenme, çevreye uyum sağlama, soyut düşünme ve akıl yürütme kapasitelerini içeren çok yönlü bilişsel yetenek.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik ve eğitim bağlamında, bireyin akademik ve işlevsel kapasitesini değerlendirmek amacıyla Stanford-Binet veya Wechsler Zeka Ölçekleri (WAIS) uygulanır. Örneğin, bir klinisyenin yönelttiği karmaşık bir analoji testinde bireyin soyut ilişkileri kurabilme hızı, onun akışkan zeka performansının somut bir göstergesidir.
Derin Analiz
Zeka, bilişsel psikoloji ve nörobilimde tekil bir yapıda olmaktan ziyade, birbirine entegre olmuş işlevsel ağların birleşimi olarak ele alınır. Çağdaş psikometride en kabul gören çerçeve, Cattell-Horn-Carroll (CHC) kuramıdır; bu model zekayı genel faktör (g) altında toplanan akışkan zeka (gf - soyut akıl yürütme) ve içselleştirilmiş bilgi birikimini temsil eden kristalize zeka (gc) olarak iki ana kategoride inceler. Nörobiyolojik düzeyde, frontoparietal ağın yapısal ve işlevsel bağlantısallığı, bilgi işleme hızı ve çalışma belleği kapasitesi ile doğrudan ilişkilidir.
Etimoloji
Latince 'intellegere' [anlamak, kavramak, idrak etmek] fiilinden türetilmiştir. 'inter-' [arasında] ve 'legere' [seçmek, toplamak, okumak] köklerinin birleşiminden evrilmiştir.
Karıştırmayın
Bilgi (knowledge) ile sıklıkla karıştırılır; bilgi depolanan enformasyonun toplamıyken, zeka bu enformasyonu işleme ve yeni durumlara transfer etme kapasitesidir. Ayrıca akademik başarı (achievement) ile zeka eş anlamlı değildir; başarı, zekanın yanı sıra motivasyon ve çevresel fırsatların da bir sonucudur.
Keşfetmeye Devam Edin
Kristalize Zeka
Crystallized İntelligence (crystallized Ability)
Bireyin yaşam boyu edindiği bilgileri, kültürel birikimi ve öğrenilmiş becerileri kullanarak problem çözme yeteneğidir.
İncele
Bilişsel Esneklik
Cognitive Flexibility
Bireyin değişen çevresel koşullara, beklenmeyen durumlara ve yeni kural setlerine uyum sağlayabilmek amacıyla düşünce içeriklerini ve davranışsal tepkilerini akışkan bir şekilde değiştirebilme kapasitesidir.
İncele