Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Model

Model

Tanım

Bir kavramın, zihinsel sürecin veya biyolojik mekanizmanın işleyişini açıklamak, hipotez türetmek ve ampirik araştırmalara yön vermek amacıyla oluşturulan teorik, grafiksel ya da matematiksel temsil.

Örnek Vaka / Uygulama

Bilişsel psikolojide insan belleğini açıklamak için geliştirilen 'Çoklu Bellek Modeli' (Atkinson-Shiffrin modeli), duyusal kayıt, kısa süreli bellek ve uzun süreli bellek arasındaki bilgi akışını şematize ederek deneysel çalışmalara zemin hazırlar.

Derin Analiz

Bilim felsefesi ve bilişsel bilimlerde model, karmaşık olguları basitleştirerek anlaşılır kılma işlevi görür. Doğrudan gözlemlenemeyen soyut süreçlerin (örneğin bellek sistemleri, karar alma mekanizmaları veya psikopatolojilerin etiyolojisi) simülasyonunu sağlar. Modeller, teoriler ile ampirik veri arasında bir köprü görevi üstlenir. Bir modelin geçerliliği, gerçeği ne ölçüde yansıttığı ve yeni test edilebilir hipotezler üretme kapasitesiyle ölçülür. İstatistiksel ve hesaplamalı modelleme, bilişsel süreçlerin nöral ağlar üzerindeki izdüşümlerini matematiksel denklemlerle formüle ederek insan davranışının öngörülebilirliğini artırır.

Etimoloji

Latince 'modulus' (küçük ölçü, kalıp) kelimesinden evrilerek, İtalyanca 'modello' ve Fransızca 'modèle' aracılığıyla 16. yüzyıl sonlarında İngilizceye geçmiştir.

Karıştırmayın

Kuram (teori) ile sıklıkla karıştırılır. Kuram, bir olgular bütününe ilişkin kapsamlı ve test edilmiş bir açıklama sistemiyken; model, o kuramın veya sistemin işleyişini somutlaştıran, genellikle analoji veya grafik yoluyla basitleştirilmiş bir temsildir.