Ölçek
Scale
Tanım
Bireylerin psikolojik özelliklerini, tutumlarını, yeteneklerini veya belirti şiddetlerini dereceli bir dizi halinde sayısal veya kategorik değerlere dönüştüren sistematik ölçüm aracı.
Örnek Vaka / Uygulama
Majör depresyon tanısı alan bir danışanın tedaviye verdiği yanıtı izlemek için kullanılan 21 maddelik Beck Depresyon Envanteri'nde, her madde 0 ile 3 arasında puanlanır. Toplam puanın 28 çıkması, klinik olarak orta-ağır düzeyde depresif belirti şiddetine işaret eder ve bu sayısal değer istatistiksel karşılaştırmalara olanak tanır.
Derin Analiz
Psikometri ve istatistik bağlamında ölçek, soyut psikolojik yapıları (construct) gözlenebilir ve ölçülebilir verilere indirgeyen matematiksel bir çerçevedir. Stevens'ın ölçme düzeyleri teorisine göre sınıflama (nominal), sıralama (ordinal), eşit aralıklı (interval) ve oranlı (ratio) olmak üzere dört temel formda incelenir. Klinik psikolojide semptom şiddetini (örneğin Beck Depresyon Envanteri), bilişsel kapasiteyi (örneğin Wechsler Zeka Ölçeği) ya da kişilik özelliklerini (örneğin Beş Faktör) tokenize ederek istatistiksel analize elverişli hale getirir. Geçerlilik (validity) ve güvenilirlik (reliability) psikometrik özellikleri, bir ölçeğin ampirik değer taşımasının ön koşuludur.
Etimoloji
Latince 'scala' (merdiven, basamak, derecelendirme aracı) sözcüğünden evrilmiş; psikometri ve ölçme-değerlendirme terminolojisinde hiyerarşik sıralama anlamı kazanmıştır.
Karıştırmayın
Test (bütünsel değerlendirme süreci veya bataryası) ve Madde (ölçeği oluşturan tekil soru veya uyarıcı). Ölçek, maddelerin bir araya gelerek oluşturduğu yapılandırılmış sistemi ifade eder.
Keşfetmeye Devam Edin
Psikometri
Psikometri
Psychometrics / Psychometry
🔹 1. (psychometrics): Bilişsel yeteneklerin, kişilik özelliklerinin ve davranışsal niteliklerin nicelleştirilmesiyle ve bu amaçla kullanılan ölçüm araçlarının geliştirilmesiyle ilgilenen psikoloji alt dalıdır. 🔹 2. (psychometry): Parapsikolojide bir nesneye dokunarak onun geçmişi veya sahibi hakkında bilgi edinme iddiası; psikolojide ise zihinsel yeteneklerin ve özelliklerin ölçülmesi.
İncele