Çıkarım
İnference
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir görüşmede danışanın 'Herkes hata yaptığımda arkamdan gülüyor' demesi üzerine, terapistin danışanın bilişsel çarpıtmalarını (örneğin zihin okuma) fark ederek bu düşüncenin hangi somut kanıta dayandığını sorgulaması, danışanın yaptığı çıkarımın mantıksal temelini test etmesine yönelik bir uygulamadır.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve mantıkta çıkarım, zihnin ham verileri ve mevcut inançları işleyerek yeni önermeler üretme kapasitesinin merkezinde yer alır. Klasik mantıkta tümdengelim (deduction), tümevarım (induction) ve türetme/kaçınma (abduction) olmak üzere üç temel formda incelenir. Klinik ve bilişsel psikolojide ise bireylerin sosyal uyaranları, belirsiz durumları veya diğer insanların niyetlerini yorumlarken kullandıkları zihinsel kestirim mekanizmalarını ifade eder. İstatistiksel bağlamda ise örneklem verilerinden evrene dair genellemeler ve olasılıksal kararlar alma sürecini (çıkarımsal istatistik) tanımlar.
Etimoloji
Latince 'inferre' (taşımak, içine getirmek, bir şeyden sonuç çıkarmak) fiilinden türetilmiştir ('in-' [içinde/için] + 'ferre' [taşımak]).
Karıştırmayın
Varsayım (assumption) ve gözlem (observation) kavramlarıyla sıklıkla karıştırılır. Gözlem doğrudan duyusal veriye dayanırken, varsayım kanıtsız kabul edilen bir öncüldür; çıkarım ise bu veriler veya öncüller üzerinden mantıksal bir köprü kurarak yeni bir sonuca ulaşma eylemidir.