Tümdengelim
Deduction
Tanım
Genel bir kural veya öncülden, mantıksal geçerlilik kurallarına bağlı olarak özel bir sonuç çıkarma süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir klinik psikoloğun 'Bütün panik atak hastaları bedensel duyumları felaketleştirme eğilimindedir' genel kuralından hareketle, yeni gelen bir danışanın kalp çarpıntısını kalp krizi olarak yorumlamasının panik bozuklukla uyumlu olduğunu mantıksal olarakçıkarsaması.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve mantık felsefesinde tümdengelim, öncüllerin doğru olduğu kabul edildiğinde sonucun yanlış olmasının mantıksal olarak imkansız olduğu çıkarımsal bir akıl yürütme formudur. Tümevarımın aksine, genelden özeldir ve yeni ampirik bilgi üretmez; aksine, öncüllerde halihazırda var olan bilgiyi açık hale getirir. Nörobiyolojik düzeyde bu süreç, prefrontal korteksin (özellikle dorsolateral ve ventromedial alanlar) çalışma belleği ve yürütücü işlevler kapasitesiyle doğrudan ilişkilidir. Mantıksal çıkarım sırasında beyin, semantik ağları tarayarak kural-sonuç tutarlılığını test eder.
Etimoloji
Latince 'deductio' (aşağı çekmek, sonuç çıkarmak) kelimesinden türetilmiştir; 'de-' (aşağı, -den) ve 'ducere' (götürmek, çekmek) köklerinin birleşiminden meydana gelir.
Karıştırmayın
Tümevarım (induction) ile sıklıkla karıştırılır. Tümevarım özel gözlemlerden genele ulaşırken, tümdengelim genel ilkelerden özel sonuçlara ilerler.