Akıl Yürütme
Reasoning
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Bir klinisyenin, hastanın sunduğu uyku bozukluğu, anksiyete ve iştah kaybı bulgularını (olgular) birleştirerek majör depresif bozukluk ön tanısına ulaşması tümevarımsal akıl yürütmeye; 'Tüm panik atak hastaları ani adrenalin deşarjı yaşar; bu hastada ani adrenalin deşarjı saptanmıştır, o halde bu bir panik ataktır' şeklindeki formülasyon ise tümdengelimsel akıl yürütmeye örnektir.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve nöropsikoloji bağlamında akıl yürütme; önfrontal korteksin liderlik ettiği, çalışma belleği, yürütücü işlevler ve soyutlama kapasitesinin entegre çalıştığı karmaşık bir süreçtir. Tümevarımsal (inductive) akıl yürütme özel gözlemlerden genel yasalara ulaşırken, tümdengelimli (deductive) akıl yürütme genel öncüllerden kesin sonuçlar türetir. Bu süreçler, insan adaptasyonunun, problem çözmenin ve karar verme mekanizmalarının omurgasını oluşturur. Nöral düzeyde, sol hemisferin ağırlıklı olduğu analitik devreler ile parietal ve frontal ağlar arasında yoğun bir senkronizasyon gerektirir.
Etimoloji
Latince 'ratiocinatio' (hesaplama, muhakeme etme) kelimesinden türetilmiş olup, 'ratio' (akıl, oran, hesap) köküne dayanır.
Karıştırmayın
Sezgi (intuition) ile sıklıkla karıştırılır; sezgi ani ve bilinç dışı bir kavrayış sağlarken, akıl yürütme basamaklı, bilinçli ve mantıksal doğrulamaya dayalı bir süreçtir.
Keşfetmeye Devam Edin
Tümevarım
Tümevarım
İnduction
Özel gözlemlerden ve ampirik kanıtlardan hareketle genel bir ilkeye, kurala veya sonuca varma süreci.
İncele
Tümdengelim
Tümdengelim
Deduction
Genel bir kural veya öncülden, mantıksal geçerlilik kurallarına bağlı olarak özel bir sonuç çıkarma süreci.
İncele