Adrenalin
Adrenaline
Tanım
Böbrek üstü bezlerinin medulla tabakasından salgılanan ve sempatik sinir sistemini aktive ederek akut stres tepkilerini yöneten bir katekolamin hormonu ve nörotransmiterdir.
Örnek Vaka / Uygulama
Issız bir doğa yürüyüşü sırasında ani olarak karşısına büyük bir bozayı çıkan bir dağcının, milisaniyeler içinde kalp atışlarının hızlanması, göz bebeklerinin büyümesi ve kaslarına yoğun kan pompalanması sayesinde, düşünsel bir karar verme sürecine bile gerek kalmadan en yakın kayaya tırmanacak fiziksel patlamayı yaşaması.
Derin Analiz
Adrenalin (veya epinefrin), akut tehlike anlarında organizmanın hayatta kalmasını sağlayan 'savaş ya da kaç' (fight-or-flight) tepkisinin başat efektörüdür. Hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) ekseninin hızlı sempatik kolu üzerinden devreye girer. Kalp debisini artırır, miyokardiyal kontraktiliteyi yükseltir, bronşiyolleri genişleterek oksijen alımını maksimize eder ve iskelet kaslarına giden kan akışını önceliklendirirken vazokonstriksiyon yoluyla deri ve sindirim sistemi gibi acil olmayan sistemlerdeki kan akışını kısıtlar. Nörobiyolojik düzeyde, locus coeruleus'taki noradrenerjik sistemle yakın etkileşim kurarak uyanıklığı, dikkat kesilmeyi ve duyusal verilerin işlenme hızını akut olarak modüle eder.
Etimoloji
Latince 'ad-' (üzerinde, yakınında) + 'ren' (böbrek) köklerinden türetilmiş olup, anatomik olarak böbrek üstü bezlerinden salgılanan madde anlamına gelir.
Karıştırmayın
Noradrenalin (Norepinefrin) ile sıklıkla karıştırılır; adrenalin temel olarak adrenal bezlerden salgılanıp sistemik metabolik ve kardiyovasküler etkiler gösterirken, noradrenalin daha baskın bir şekilde sempatik sinir uçlarından salınan bir nörotransmiter olarak periferik damar direncini ve kan basıncını düzenler.