Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Norepinefrin

NE

Tanım

Merkezi ve otonom sinir sisteminde hem nörotransmiter hem de hormon olarak işlev gören, sempatik sinir sistemi aktivasyonunu ve uyanıklığı tetikleyen katekolamin.

Örnek Vaka / Uygulama

Karanlık bir sokakta ani bir tehditle (örneğin saldıran bir köpek) karşılaşan bir bireyin aniden kalp atışlarının hızlanması, göz bebeklerinin büyümesi ve odaklanma seviyesinin doruğa çıkması, locus coeruleus'un ani bir norepinefrin deşarjı ile sempatik sistemi aktive etmesinin somut bir sonucudur.

Derin Analiz

Norepinefrin (noradrenalin), esas olarak beyin sapındaki locus coeruleus çekirdeğinden kaynaklanan nöronal yollar aracılığıyla yayılır ve tüm kortekse projeksiyon yapar. Bilişsel uyanıklık, dikkat, ödül mekanizmaları, stres yanıtı ve 'savaş ya da kaç' tepkisinin düzenlenmesinde kritik bir rol oynar. Reseptör profili açısından alfa ve beta adrenerjik reseptörlere bağlanarak periferik vazokonstriksiyona, kalp atım hızının artışına ve glikoneojenezin tetiklenmesine aracılık eder. Psikofarmakolojide; depresyon, anksiyete bozuklukları ve Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) etiyolojisinde noradrenerjik disfonksiyonlar merkezi bir odak noktasıdır.

Etimoloji

Latince 'nor-' (normal veya norm alifatik türev anlamında önek) + Yunanca 'epigastrium' (böbrek üstü bölgesi, 'epi' [üstünde] + 'gaster' [karın]) kelimelerinin birleşimiyle türetilmiştir.

Karıştırmayın

Epinefrin (Adrenalin) ile sıklıkla karıştırılır; epinefrin temel olarak adrenal medulladan salgılanan bir hormon iken, norepinefrin hem bir nörotransmiter hem de hormondur ve beyindeki noradrenerjik sistemler bilişsel kontrolde daha baskındır.