Nörotransmitter
Chemical Transmitter
Tanım
Sinir hücreleri (nöronlar) arasında veya nöron ile hedef organ arasında kimyasal sinyal iletimini sağlayan molekül.
Örnek Vaka / Uygulama
Kronik stres altındaki bir bireyde, sinaptik aralıkta serotonin venorepinefrin geri alımının (reuptake) hızlanması, bu nörotransmitterlerin reseptörleri üzerindeki etki süresini kısaltarak depresif semptomların ortaya çıkmasına zemin hazırlar.
Derin Analiz
Nörotransmitterler, sinaptik aralıkta presinaptik nörondan salgılanarak postsinaptik membrandaki spesifik reseptörlere bağlanan endojen kimyasallardır. Aksiyon potansiyelinin akson ucuna ulaşmasıyla birlikte voltaj kapılı kalsiyum kanalları açılır ve hücre içi kalsiyum iyonu konsantrasyonundaki artış, veziküllerin hücre zarıyla füzyonuna ve eksositozla salınımına neden olur. Amino asitler (örn. glutamat, GABA), monoaminler (örn. dopamin, serotonin) ve neuropeptitler gibi farklı alt sınıfları bulunur. Reseptör tipine (iyonotropik veya metabotropik) bağlı olarak hedef hücrede eksitatör (uyarıcı) veya inhibitör (baskılayıcı) etki doğurur.
Etimoloji
Latince 'neuro-' [sinir] kökünden ve Late Latin 'transmitter' [aktaran, gönderen] kelimesinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Nöromodülatör ve hormon kavramlarıyla sıkça karıştırılır. Nörotransmitterler doğrudan sinaptik iletimden sorumluyken, nöromodülatörler geniş bir alana yayılarak birden fazla nöronun aktivitesini eşzamanlı olarak etkiler; hormonlar ise kana salgılanarak uzak mesafelerdeki hedef organlara ulaşır.