Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Hedef

Goal

Tanım

İnsan veya diğer organizmaların yöneldiği, bu amaca ulaşıldığında davranışın sonlandığı veya yön değiştirdiği nihai durum.

Örnek Vaka / Uygulama

Yüksek lisans tezini üç ay içinde tamamlamaya karar veren bir öğrencinin, günlük çalışma saatlerini planlaması, dikkat dağıtıcı unsurları sınırlaması ve her bölüm bittiğinde yaşadığı tatmin hissiyle yazma sürecini sürdürmesi hedefe yönelik davranışın tipik bir tezahürüdür.

Derin Analiz

Bilişsel bilimler ve davranış analizinde hedef, organizmanın içsel veya dışsal güdülenmelerle (motivasyon) şekillenen, yürütücü işlevler (executive functions) tarafından planlanan ve yönlendirilen bir niyet durumudur. Nörobiyolojik düzeyde, hedefe yönelik davranışlar prefrontal korteks ile bazal ganglionlar arasındaki dopaminerjik devrelerin (mezolimbik ve mezokortikal yollar) ortak işleyişiyle koordine edilir. Organizma, hedefe ulaştığını geribildirim mekanizmaları ve ödül (reward) sisteminin aktivasyonu sayesinde teyit eder; bu aşamada davranış kalıbı sönme evresine girer ya da yeni bir hedefe yönelir.

Etimoloji

Orta İngilizce 'gole' (sınır çizgisi, bariyer) kelimesinden evrilmiştir; kökeni Eski İngilizce 'gāla' (engelleme, durdurma noktası) terimine dayanır.

Karıştırmayın

Niyet (intention) ile karıştırılabilir; niyet, eylemin zihinsel hazırlık aşamasıyken, hedef bu niyetin yöneldiği somut nihai durumdur.