Niyet
İntention
Tanım
Bir davranışı gerçekleştirmeye yönelik önsel bilinçli karar veya düşünce ve eylemlerin yöneldiği hedef odaklı zihinsel durum.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikiyatri kliniğinde bilişsel davranışçı terapi seansında, alkol bağımlılığıyla mücadele eden bir danışanın, 'Bugün içki içmeyeceğim' diyerek sabah evden çıkarken bilinçli bir karar alması ve bu zihinsel taahhüdü gün boyunca tetikleyici ortamlardan kaçınarak eyleme dökmesi.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve eylem teorisinde niyet, planlı davranışın öncülü ve motor kontrol ile üstbilişsel süreçlerin kesişim kümesidir. Prefrontal korteks ve bazal ganglionlar ekseninde şekillenen niyet, amaca yönelik hareketin hem başlatıcısı hem de sürdürücüsüdür. Deneysel paradigmalarda, katılımcının göreve ilişkin içselleştirilmiş hedefleriyle operationalize edilir. Bilinçli karar verme süreçlerini içerebileceği gibi, otomatikleşmiş motor programların bağlamsal yönelimini de kapsayacak şekilde geniş bir spektruma sahiptir. Bounded rationality (sınırlı rasyonellik) bağlamında niyet, bireyin kısıtlı bilişsel kaynaklarla karmaşık çevrede yol almasını sağlayan ana şemadır.
Etimoloji
Latince 'intendere' (gerilmek, yönelmek, dikkatini vermek) fiilinden türetilmiştir; 'in-' (içine, yöneline) ve 'tendere' (uzanmak, germek) köklerinin birleşiminden meydana gelir.
Karıştırmayın
Motivation (Motivasyon; eylemi başlatan genel enerji ve arzu kaynağıdır, niyet ise bu arzunun somut bir eylem planına dönüştürülmüş özel formudur) ve Desire (Arzu; ulaşılmak istenen bir durumu ifade eder ancak eyleme geçme taahhüdü barındırmak zorunda değildir).