Sınırlı Rasyonellik
Bounded Rationality
Tanım
Bireylerin karar verme sürecinde bilgi eksikliği, bilişsel kapasite sınırları ve çevresel karmaşıklıklar nedeniyle ideal olarak en rasyonel olanı değil, mevcut kısıtlar altında 'yeterince iyi' olanı seçmesini ifade eden karar alma modeli.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni bir otomobil satın almak isteyen bir tüketicinin piyasadaki tüm araçların fiyat, güvenlik, yakıt tüketimi ve konfor verilerini matematiksel olarak hesaplayıp en kusursuz seçeneği bulması teorik olarak mümkündür; ancak zamanın kısıtlılığı, broşür bilgilerinin eksikliği ve zihinsel yorgunluk nedeniyle tüketici, bütçesine uyan ilk üç aracı inceleyip 'işimi görür' diyerek bunlardan birini satın alır.
Derin Analiz
Herbert A. Simon tarafından klasik iktisat teorisinin 'kusursuz bilgiye sahip rasyonel insan' varsayımına bir düzeltme olarak ortaya atılan bu kavram; bilişsel bilimler, karar psikolojisi ve davranışsal ekonominin kesişim kümesinde yer alır. İnsan beyni, evrimsel ve anatomik olarak evrenin tüm veri akışını aynı anda işleme kapasitesine (işleyen bellek ve dikkat kapasitesi sınırlılıkları nedeniyle) sahip değildir. Bu sebepleşe, karar vericiler karmaşık problemlerde 'optimize etme' yerine, tatmin edici eşiği aşan ilk seçeneğe yönelme eğilimi gösterirler (satisficing). Nörolojik düzeyde prefrontal korteksin ve yürütücü işlevlerin işlem maliyetini düşürmek için kullandığı bir heuristik (sezgisel) optimizasyon mekanizması olarak okunabilir.
Etimoloji
İngilizce 'bound' (sınırlandırılmış, kuşatılmış) sıfatı ile Latince 'ratio' (akıl, hesap, oran) kelimesinden türetilen 'rationality' (rasyonellik) kavramının birleşiminden meydana gelmiştir.
Karıştırmayın
Klasik rasyonel seçim teorisi (bireylerin her zaman tam bilgiyle kusursuz çıkar gözeterek karar verdiğini savunur) ile karıştırılır; sınırlı rasyonellik ise bu kusursuzluğun ampirik olarak imkansız olduğunu savunur.