İnsanmerkezcilik
Anthropocentrism
Tanım
İnsan deneyiminin merkezi gerçeklik olduğu ve tüm olguların insanla ilişkileri bağlamında değerlendirilmesi gerektiği yönündeki açık veya örtük varsayım.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir araştırmacının, bir primatın sergilediği karmaşık sosyal davranışı açıklarken 'intikam alma' veya 'suçluluk duyma' gibi tamamen insana özgü ahlaki kategorileri hayvanın bilişsel kapasitesine doğrudan atfetmesi, bilimsel bağlamda insanmerkezci bir önyargının tipik bir yansımasıdır.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler, evrimsel psikoloji ve ekopsikoloji bağlamında insanmerkezcilik, türümüzün dünyayı algılama ve anlamlandırma sürecinde kaçınılmaz olarak sergilediği birbiriyle örtüşen bilişsel eğilimleri ve önyargıları kapsar. Zihinsel modellerimiz, doğası gereği antropomorfik (insansılaştırıcı) bir perspektifle şekillenir; bu durum, canlı ya da cansız diğer doğa unsurlarını kendi algısal ve motivasyonel çerçevemiz üzerinden yorumlamamıza neden olur. Bilişsel açıdan bu durum, varsayılan bir 'merkez' yaratma ve evreni kendi bilişsel kapasitemizle sınırlama eğiliminin evrimsel bir ürünüdür.
Etimoloji
Antik Yunanca 'ἄνθρωπος' (anthrōpos, 'insan') ve 'κέντρον' (kentron, 'merkez') sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Antropomorfizm (insan biçimcilik; cansız varlıklara veya hayvanlara insani özellikler atfetme eğilimi) ile sıklıkla karıştırılır; insanmerkezcilik daha geniş bir ontolojik ve epistemolojik çerçeveyi, yani insanın evrenin merkezinde olduğu kabulünü ifade eder.
Keşfetmeye Devam Edin
Antropomorfizm
Anthropomorphism
İnsan dışı varlıklara, nesnelere, doğaüstü güçlere veya hayvanlara insani özellikler, duygular ve zihinsel süreçler atfetme eğilimidir.
Ekopsikoloji
Ecopsychology
İnsan zihni ile doğal çevre arasındaki dinamik etkileşimi inceleyen ve benmerkezci düşünce biçiminden ekosantrik bir perspektife geçişi savunan disiplinlerarası alan.