Neden
Cause
Tanım
Başka bir olayın (etkinin) gerçekleşmesini sağlayan olay, durum veya koşul.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik araştırmalarda, yeni geliştirilen bir bilişsel müdahale programının (neden) hastaların depresyon skorlarındaki anlamlı düşüşün (etki) temel tetikleyicisi olup olmadığını kanıtlamak için randomize kontrollü bir deney yürütülmesi.
Derin Analiz
Nedensellik (causality) kavramı, davranış bilimleri ve ampirik araştırmalarda değişkenler arası ilişkilerin yönünü ve açıklayıcılığını belirleyen temel metodolojik temeldir. Aristotelesçi gelenekte maddi, formel, etken ve ereksel olmak üzere dörde ayrılan nedenlik, modern istatistiksel modellemede ve deneysel tasarımlarda bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerindeki manipülatif veya yordayıcı gücü olarak ele alınır. Klinik psikoloji ve nörobilimde bir patolojinin veya davranışsal çıktının (etki) kökenindeki nörobiyolojik, genetik ya da çevresel belirleyicileri saptamak amacıyla kullanılır. Ancak, nedensellik atfı yaparken korelasyon ile karıştırılmamalı; geçici öncelik, birlikte değişim ve alternatif açıklamaların elimine edilmesi kriterleri aranmalıdır.
Etimoloji
Latince 'causa' (sebep, dava, hukuki anlaşmazlık) sözcüğünden evrilmiş; bilimsel ve felsefi literatürde bir olgunun ortaya çıkışındaki temel tetikleyici dinamik anlamını kazanmıştır.
Karıştırmayın
Korelasyon (ilişki); iki değişkenin birlikte değiştiğini gösterir ancak aralarında zorunlu bir neden-sonuç bağı olduğunu kanıtlamaz.
Keşfetmeye Devam Edin
Nedensellik
Causality
Her olayın kendinden önceki olaylar zincirinin bir sonucu olduğu ve öncül koşulların belirli neticeler doğurduğu temel felsefi ve bilimsel sayıltı.
Korelasyon
Correlation
İki veya daha fazla rassal değişken arasındaki doğrusal ilişkinin yönünü ve derecesini nicel olarak ifade eden istatistiksel ölçüttür.
Etki
Effect
Bir sebebin doğrudan neticesinde ortaya çıkan olay, durum veya değişkenler arası istatistiksel sonuç.