Deney
Experiment
Tanım
Değişkenler arasındaki nedensel ilişkileri saptamak amacıyla, kontrollü koşullar altında bağımsız değişkenin manipüle edilip bağımlı değişken üzerindeki etkisinin ölçüldüğü sistematik araştırma yöntemidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik psikoloji bağlamında, yeni geliştirilen bir bilişsel yeniden yapılandırma protokolünün anksiyete düzeyine etkisini inceleyen bir araştırmada; 60 panik bozukluk hastası seçkisiz olarak iki gruba ayrılır. Deney grubuna 8 haftalık protokol uygulanırken, kontrol grubuna plasebo niteliğinde standart bilgilendirme yapılır. Süreç sonunda Beck Anksiyete Ölçeği puanlarındaki değişim istatistiksel olarak karşılaştırılarak nedensel bir çıkarıma varılır.
Derin Analiz
Deneysel yöntem, ampirik bilimlerin ve davranış bilimlerinin temel epistemolojik taşıyıcıdır. Nedensellik (causality) çıkarımı yapabilmek için üç temel koşulun sağlanması gerekir: covaryasyon (birlikte değişim), zaman önceliği ve alternatif açıklamaların (karıştırıcı değişkenlerin) bertaraf edilmesi. Bu bağlamda, araştırmacının bağımsız değişkeni aktif olarak manipüle etmesi ve katılımcıları koşullara seçkisiz (random) ataması, korelasyonel tasarımlardan ayrılan en kritik metodolojik adımlardır. Seçkisizlik, katılımcıya dayalı dışsal etkenlerin (confounding variables) sistematik hata varyansına dönüşmesini engeller ve iç geçerliliği (internal validity) maksimize eder. İstatistiksel olarak varyans analizi (ANOVA) veya genel doğrusal modeller (GLM), manipülasyonun etkisini test etmek için sıklıkla temel oluşturur.
Etimoloji
Karıştırmayın
Korelasyonel Çalışma (Korelasyon nedensellik bildirmez; değişkenler arasındaki sadece birlikte değişim eğilimini gösterir, manipülasyon içermez.)
Keşfetmeye Devam Edin
Bağımsız Değişken
Bağımsız Değişken
İndependent Variable (IV)
Bir deneyde, bağımlı değişken üzerindeki etkisini veya neden olduğu değişimi gözlemlemek amacıyla araştırmacı tarafından bizzat manipüle edilen ya da öncelikli olarak ölçülen temel faktördür.
İncele
Bağımlı Değişken
Bağımlı Değişken
Dependent Variable (DV)
Deneysel çalışmalarda bağımsız değişkendeki değişimin ardından gözlemlenen, korelasyonel araştırmalarda ise yordanması veya açıklanması hedeflenen sonuç ölçümüdür.
İncele
Seçkisiz Atama
Seçkisiz Atama
Random Assignment
Deneysel tasarımda, katılımcıların her bir koşula veya gruba tamamen şansa dayalı ve eşit olasılıkla atanmasını sağlayan metodolojik prosedür.
İncele