Seçkisiz Atama
Random Assignment
Tanım
Deneysel tasarımda, katılımcıların her bir koşula veya gruba tamamen şansa dayalı ve eşit olasılıkla atanmasını sağlayan metodolojik prosedür.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni geliştirilen bir bilişsel davranışçı terapi protokolünün sosyal anksiyete üzerindeki etkinliğini inceleyen bir klinik araştırmada, başvuran 100 hastanın her birine birer ID numarası verilir. Bilgisayar tabanlı bir rastgele sayı üreteci kullanılarak bu hastalar eşit olasılıkla (%50 ihtimalle) ya aktif tedavi grubuna ya da bekleme listesi kontrol grubuna atanır. Bu sayede her iki gruptaki hastaların ortalama anksiyete düzeyleri ve demografik özellikleri başlangıçta birbirine denk hale gelir.
Derin Analiz
Seçkisiz atama, deneysel araştırmaların içsel geçerliliğini (internal validity) garanti altına alan en temel istatistiksel ve metodolojik araçtır. Temel mekanizma, katılımcıların bireysel farklarının (yaş, zeka, genetik predispozisyon vb.) bağımlı değişken üzerindeki olası karıştırıcı (confounding) etkilerini olasılık teorisi yasaları aracılığıyla dengelemektir. Büyük örneklem boyutlarında, bu teknik bilinen ve bilinmeyen tüm dışsal değişkenlerin deney ve kontrol gruplarına homojen bir şekilde dağılmasını sağlar. Böylece gözlenen nedensel etkinin, manipüle edilen bağımsız değişkenden kaynaklandığına dair güvenilir istatistiksel çıkarımlar yapılabilir.
Etimoloji
İngilizce 'random' (kökeni Eski Fransızca 'randun' [hız, atılma] ve Cermen kökenli *rant* [koşma/şans]) ile Latince 'assignare' (işaret etmek, tahsis etmek) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Seçkisiz örnekleme (random sampling) ile sıklıkla karıştırılır. Seçkisiz örnekleme, evrenden örneklem seçme sürecidir ve dışsal geçerliliği artırır; seçkisiz atama ise halihazırda seçilmiş olan örneklemin gruplara dağıtılması sürecidir ve içsel geçerliliği artırır.
Keşfetmeye Devam Edin
Karıştırıcı Değişken
Karıştırıcı Değişken
Nuisance Variable
Bağımsız değişkenin koşulları arasında sistematik olarak farklılık göstermeyen ancak deneysel hatayı ve varyansı artıran dışsal değişken türüdür.
İncele