Ortalama
Average / Mean
Tanım
🔹 1. (average):
Bir veri setindeki değerlerin eğilimini ve merkezini temsil eden tek bir sayısal özet değer.
🔹 2. (mean):
Bir veri setindeki tüm değerlerin toplamının, gözlem sayısına bölünmesiyle elde edilen en yaygın merkezi eğilim ölçüsüdür.
Örnek Vaka / Uygulama
🔹 1. (average): Bir nöropsikoloji laboratuvarında 30 sağlıklı bireyin Stroop Testi reaksiyon süreleri ölçüldüğünde, elde edilen tüm sürelerin toplamının katılımcı sayısına bölünmesiyle grubun ortalama işlemleme hızı saptanır. 🔹 2. (mean): Bir klinik araştırmada 5 hastanın haftalık terapi seansuna uyum süreleri sırasıyla 2, 3, 4, 5 ve 11 saat olarak ölçüldüğünde; toplam 25 saatin 5 hastaya bölünmesiyle aritmetik ortalama 5 saat olarak hesaplanır. Buradaki 11 saatlik uç değer, medyan (4) değerini yukarı çekerek ortalamayı manipüle etmiştir.
Derin Analiz
🔹 1. (average):
Betimsel istatistikte ve psikometrik ölçümlerde, veri dağılımının merkezsel konumunu belirlemek için kullanılan temel bir parametredir. Aritmetik ortalama en yaygın kullanılan türü olmakla birlikte, uç değerlere (outliers) karşı yüksek hassasiyet göstermesi nedeniyle çarpık dağılımlarda yanıltıcı olabilir. Bu tür durumlarda medyan veya mod gibi alternatif merkezi eğilim ölçüleriyle birlikte değerlendirilmesi, veri setinin homojenliği ve güvenilirliği hakkında daha doğru klinik ve istatistiksel çıkarımlar yapılmasına olanak tanır.
🔹 2. (mean):
İstatistiksel analizlerde ve nicel araştırmalarda veri setlerinin merkezi eğilimini karakterize etmek için kullanılan temel parametrik ölçüttür. Gruptaki tüm bireysel varyasyonları hesaba katması en büyük avantajı olmakla birlikte, uç değerlerden (outliers) aşırı derecede etkilenmesi istatistiksel manipülasyona veya yanıltıcı sonuçlara açık bir zayıflık doğurur. Normal dağılım gösteren sürekli verilerde ortanca ve tepe değeri ile çakışır; ancak çarpık dağılımlarda (skewed distributions) denge noktası uçlara doğru kayar.
Etimoloji
🔹 1. (average):
Orta Çağ Latincesi 'avaria' (deniz kazalarında mal sahiplerinin ortaklaşa ödediği zarar bedeli) kelimesinden türemiş olup, günümüzdeki merkezi eğilim anlamını 18. yüzyıldan itibaren kazanmıştır.
🔹 2. (mean):
Orta Türkçe 'orta' kökünden türetilmiş olup, Latince 'medianus' (orta yerdeki) ve matematiksel bağlamda aritmetik denge noktasını ifade eden kökenlere dayanır.
Karıştırmayın
🔹 1. (average):
Medyan (ortanca) ve mod (tepe değer) ile karıştırılır; ortalama tüm değerlerin aritmetik hesabına dayanırken, medyan sıralı verinin ortasındaki değeri, mod ise en sık tekrar eden değeri ifade eder.
🔹 2. (mean):
Ortanca (median) ve tepe değeri (mode) ile sıklıkla karıştırılır. Ortanca sıralanmış verinin tam ortasındaki değerdir ve uç değerlerden etkilenmez; tepe değeri ise veri setinde en sık tekrar eden değerdir.
Keşfetmeye Devam Edin
Mod
Mod
Mode
Bir veri setinde en yüksek frekansla tekrarlanan değer veya bir davranışın gerçekleştirilme tarzı, biçimi.
İncele
Betimsel İstatistik
Betimsel İstatistik
Descriptive Statistics
Bir örneklem grubuna ait ham verilerin ana özelliklerini, herhangi bir genelleme yapmaksızın sayısal veya grafiksel olarak özetleyen istatistiksel prosedürler bütünü.
İncele
Ortanca
Ortanca
Median
Bir veri setindeki değerlerin küçükten büyüğe sıralandığında ortada yer alan ve dağılımı iki eşit parçaya bölen merkezi eğilim ölçüsü.
İncele
Standart Sapma
Standart Sapma
Standard Deviation
Bir veri setindeki değerlerin aritmetik ortalamadan ne kadar uzaklaştığını ve nasıl bir yayılım sergilediğini gösteren temel istatistiksel dağılım ölçüsü.
İncele