Betimsel İstatistik
Descriptive Statistics
Tanım
Bir örneklem grubuna ait ham verilerin ana özelliklerini, herhangi bir genelleme yapmaksızın sayısal veya grafiksel olarak özetleyen istatistiksel prosedürler bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik psikoloji alanında yürütülen bir araştırmada, 200 katılımcının Beck Depresyon Envanteri'nden aldığı ham puanların incelenmesi. Verilerin tek tek raporlanması imkansız olduğundan, aritmetik ortalamanın 18.5, medyanın 17.0, standart sapmanın ise 4.2 olduğu hesaplanır. Bu değerler, katılımcıların genel depresyon düzeyinin ve puanların grup içindeki dağılım genişliğinin anında kavranmasını sağlar.
Derin Analiz
Betimsel istatistik, nicel verilerin anlaşılabilir bir formata dönüştürülmesinin ilk basamağını oluşturur. Merkezi eğilim ölçüleri (aritmetik ortalama, medyan, mod) veri kümesinin eğilim gösterdiği merkezi noktayı işaret ederken; yayılım veya dispersiyon ölçüleri (standart sapma, varyans, aralık) verilerin bu merkez etrafında ne kadar homojen ya da heterojen dağıldığını ortaya koyar. Bu yaklaşım, verideki olası örüntüleri, uç değerleri (outliers) ve çarpıklıkları (skewness) görselleştirerek (histogramlar, frekans dağılımları) daha ileri düzey analizler için analiste zemin hazırlar. Çıkarımsal istatistikten temel farkı, örneklemden yola çıkarak evrene dair olasılıksal genellemeler (hipotez testleri) yapma iddiası taşımaması, yalnızca elde edilen veriyi betimlemesi ve sınırları içinde kalmasıdır.
Etimoloji
Latince 'describere' (tanımlamak, yazarak aktarmak) fiili ile Yunanca 'statistike' (devlet işleri bilimi) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Çıkarımsal istatistik (inferential statistics) ile sıklıkla karıştırılır. Betimsel istatistik sadece eldeki örneklemi tanımlar; çıkarımsal istatistik ise örneklem verilerini kullanarak evren hakkında olasılıksal çıkarımlar ve parametre tahminleri yapar.