Eğilim
Susceptibility
Tanım
Bir bireyin enfeksiyon, yaralanma, psikopatoloji veya dışsal stres faktörlerinden kolayca etkilenme ya da bu durumları geliştirme açısından taşıdığı artmış risk ve hassasiyet durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik ortamda değerlendirilen 24 yaşındaki bir danışanın, erken çocukluk dönemindeki advers deneyimler (ACE) nedeniyle geliştirmiş olduğu yüksek kortizol salınım profili, gelecekteki majör depresif bozukluk ataklarına karşı biyolojik bir eğilim oluşturur.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve biyolojik psikoloji bağlamında eğilim (susceptibility), diatez-stres modeli içinde genetik ve çevresel faktörlerin kesişim kümesini temsil eder. Bireyin nörobiyolojik, immünolojik veya psikolojik düzeydeki homeostatik dengesini bozabilecek uyaranlara karşı dirençsizliğini veya tolerans eşiğinin düşüklüğünü ifade eder. Bu durum, deterministik bir hastalık nedeni olmaktan ziyade, patolojik bir sürecin veya travmatik bir çıktının ortaya çıkması için gereken olasılıksal zemini hazırlar. Nörogörüntüleme çalışmaları, özellikle amigdala hiperaktivitesi veya prefrontal korteks regülasyon eksiklikleri gösteren bireylerde çevresel stresörlere karşı nöronal eğilimin belirgin şekilde arttığını doğrulamaktadır.
Etimoloji
Latince 'sub-' (altında, -e doğru) + 'capere' (almak, yakalamak, tutmak) köklerinden türetilen 'susceptibilis' (etkiye açık, zayıf, dayanaksız) sözcüğünden evrilmiştir.
Karıştırmayın
Önyatkınlık (predisposition) kavramı ile sıklıkla karıştırılır; önyatkınlık daha ziyade doğuştan gelen genetik zeminleri vurgularken, eğilim (susceptibility) mevcut çevresel etkenlere karşı anlık veya dönemsel duyarlılık ve kırılganlık derecesini kapsar.
Keşfetmeye Devam Edin
Diatez-stres Modeli
Diatez-stres Modeli
Diathesis–stress Model
Ruhsal ve bedensel bozuklukların, genetik veya biyolojik bir yatkınlığın (diatez) tetikleyici ve kolaylaştırıcı yaşam olaylarıyla (stres) etkileşime girmesi sonucu ortaya çıktığını savunan psikolojik teoridir.
İncele
Kırılganlık
Kırılganlık
Vulnerability
Bireyin belirli çevresel, biyolojik veya psikolojik stresörlere maruz kaldığında bir bozukluk, hastalık ya da travmatik reaksiyon geliştirme eğilimi.
İncele
Reaktivite
Reaktivite
Reactivity
Gözlemlenen bir bireyin, izlendiğinin farkında olması nedeniyle davranışlarında veya fizyolojik tepkilerinde istem dışı değişiklik gösterme durumu.
İncele