Diatez
Diathesis
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik pratikte, ailesinde ağır majör depresyon öyküsü bulunan ve nörotisizm düzeyi yüksek olan bir birey (diatez), iş kaybı veya boşanma gibi şiddetli bir yaşam olayıyla (stres) karşılaşana kadar işlevselliğini koruyabilir. Ancak bu çevresel tetikleyici devreye girdiğinde, alttaki biyopsikososyal yatkınlık klinik düzeyde depresif epizodun tetiklenmesine yol açar.
Derin Analiz
Psikopatoloji ve klinik psikolojide diatez, tek başına bir patoloji oluşturmayan ancak uygun çevresel tetikleyicilerle (stresörlerle) birleştiğinde klinik bozuklukların ortaya çıkmasına zemin hazırlayan altta yatan vulnüneriliktir (kırılganlık). Bu kavram, modern psikiyatride en güçlü ampirik temele sahip olan 'Diatez-Stres Modeli'nin (Diathesis-Stress Model) temel taşını oluşturur. Diatez; genetik polimorfizmler, nörokimyasal dengesizlikler, erken dönem çocukluk travmaları veya nörogelişimsel anomaliler şeklinde kendini gösterebilir. Örneğin, hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) ekseninin kronik hiperaktivitesi biyolojik bir diatez işlevi görebilirken, bireyin stresle başa çıkmada kullandığı maladaptif bilişsel şemalar da psikolojik bir diatez kategorisinde değerlendirilir.
Etimoloji
Antik Yunanca 'diathesis' (διαθεσις) kelimesinden türetilmiştir; 'dia-' (arasından, öteye) ve 'thesis' (yerleştirme, konumlanma, düzen) köklerinin birleşimiyle 'vücudun belirli bir duruma yatkınlığı veya düzenleniş biçimi' anlamını taşır.
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Diatez-stres Modeli
Diatez-stres Modeli
Diathesis–stress Model
Ruhsal ve bedensel bozuklukların, genetik veya biyolojik bir yatkınlığın (diatez) tetikleyici ve kolaylaştırıcı yaşam olaylarıyla (stres) etkileşime girmesi sonucu ortaya çıktığını savunan psikolojik teoridir.
İncele
Genetik Yatkınlık
Genetik Yatkınlık
Genetic Predisposition
Çoklu genlerin kümülatif etkileri ve bunların çevresel faktörlerle etkileşimi sonucunda, bir bireyin belirli bir hastalığı veya fenotipik özelliği geliştirme yönündeki kalıtsal eğilimi.
İncele
Endofenotip
Endofenotip
Endophenotype
Genetik altyapı ile dışsal davranışsal belirtiler arasındaki boşluğu dolduran, genetik olarak belirlenmiş ölçülebilir biyolojik belirteçtir.
İncele