Biyopsikososyal
Biopsychosocial
Tanım
Sağlık, hastalık ve insan davranışı süreçlerinde biyolojik, psikolojik ve sosyal faktörlerin karşılıklı etkileşimini savunan bütüncül paradigma.
Örnek Vaka / Uygulama
Kronik bel ağrısı şikayetiyle kliniğe başvuran bir hastada, biyomedikal yaklaşım yalnızca omurgadaki dejenerasyonu incelerken; biyopsikososyal yaklaşım hastanın ağrı eşiğini düşüren genetik yatkınlığını (biyolojik), işini kaybetme korkusuyla yaşadığı anksiyeteyi (psikolojik) ve iş yerindeki baskı ve sosyal destek yoksunluğunu (sosyal) aynı anda analiz ederek tedavi planını bu çok katmanlı yapıya göre şekillendirir.
Derin Analiz
Biyopsikososyal model, tıp ve ruh sağlığı disiplinlerinde uzun süre hüküm süren indirgemeci biyomedikal yaklaşımın ötesine geçerek ontolojik bir genişleme sunar. Bu çerçeve, hiçbir patolojinin ya da davranışın sadece nörokimyasal mekanizmalara, genetik yatkınlıklara veya hücresel düzeydeki bozulmalara indirgenemeyeceğini savunur. Genetik ve nörobiyolojik altyapı (biyolojik katman), bilişsel şemalar, duygulanım düzenleme becerileri ve başa çıkma stilleri (psikolojik katman), aynı zamanda kültürel normlar, sosyoekonomik statü, aile dinamikleri ve çevresel stresörler (sosyal katman) dinamik bir geri bildirim döngüsü içinde birbirini sürekli şekillendirir. Klinik pratikte bu yaklaşım, hastayı yalnızca arızalı bir biyolojik makine olarak ele almak yerine, yaşadığı çevresel bağlam ve öznel deneyimleriyle bir bütün olarak değerlendirmeyi zorunlu kılar.
Etimoloji
Yunanca 'bios' [yaşam] + Yunanca 'psyche' [ruh/zihin] + Latince 'socialis' [toplumsal] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; Amerikalı psikiyatrist George L. Engel tarafından 1977 yılında literatüre kazandırılmıştır.
Karıştırmayın
Biyomedikal model; bu yaklaşım yalnızca somatik ve patofizyolojik etkenlere odaklanırken, biyopsikososyal model insan deneyimini çok boyutlu bir matris olarak ele alır.