Baskı
Duress
Tanım
Bireyleri kendi iradelerine aykırı davranmaya veya konuşmaya zorlayan fiziksel ya da psikolojik tehdit ve eylemler bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir sorgu esnasında şüphelinin günlerce uyumasına izin verilmemesi ve şiddet tehdidiyle suçu üstlenmeye zorlanması, hukuki ve psikolojik bağlamda 'duress' altında alınan zoraki bir ifadedir.
Derin Analiz
Adli psikoloji ve klinik değerlendirmelerde 'duress', otonominin ve özgür iradenin dışsal güçler tarafından gasp edilme durumunu inceler. Şiddet, tecrit veya zarar verme tehditleri altında hayatta kalma mekanizmalarının devreye girmesiyle birey, bilişsel ve ahlaki süzgecinden bağımsız olarak hareket etmeye zorlanır. Bu durum, özellikle zorlama altında yapılan itirafların, travma sonrası stres tepkilerinin ve rıza kavramının sorgulandığı hukuki süreçlerde kritik bir psikolojik parametre olarak ele alınır. Kortizol salınımı ve sempatik sinir sisteminin aşırı uyarılması, karar verme kapasitesini doğrudan kısıtlar.
Etimoloji
Latince 'durities' (sertlik, katılık, zorlama) kelimesinden türetilmiş olup, Orta Çağ Fransızcası üzerinden hukuk ve davranış bilimleri literatürüne geçmiştir.
Karıştırmayın
Rıza (consent) kavramıyla karıştırılır; rıza özgür iradeye dayanırken, baskı (duress) iradenin tehdit yoluyla feshedilmesini ifade eder.