Rıza
Consent
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Majör depresif bozukluk tanısı alan bir danışana yeni bir Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) protokolü uygulanmadan önce, seansların sıklığı, olası duygusal rahatsızlık riskleri ve alternatif tedavi yöntemleri detaylıca açıklanır ve danışanın özgür iradesiyle yazılı rızası alınır.
Derin Analiz
Klinik psikoloji, psikoterapi ve araştırma etiğinde rıza kavramı, bireysel özerkliğin (autonomy) korunmasının temel taşıdır. Biyomedikal etikte özerklik ilkesi, hastanın veya katılımcının kendi bedeni ve zihni üzerindeki nihai karar verici mercii olmasını zorunlu kılar. Bu süreç, sadece basit bir imza prosedürü değil; bireyin potansiyel riskler, faydalar, alternatifler ve sürecin doğası hakkında tam kavrayışa sahip olmasını gerektiren dinamik bir iletişim döngüsüdür. Özellikle klinik araştırmalarda ve psikoterapötik sözleşmelerde, baskı, manipülasyon veya zorlama (coercion) barındırmayan rıza, etik dışı uygulamaların önündeki yasal ve vicdani bariyerdir.
Etimoloji
Latince 'consentire' (birlikte hissetmek, hemfikir olmak) fiilinden türetilmiştir; 'com-' (birlikte) ve 'sentire' (hissetmek, duymak) köklerinin birleşiminden meydana gelmiştir.
Karıştırmayın
Bilgilendirilmiş onam (informed consent) ile sıklıkla eş anlamlı kullanılır; ancak 'rıza' daha geniş bir üst kavram olup her türlü kabulü kapsarken, 'bilgilendirilmiş onam' sürecin yasal ve etik detaylarıyla eksiksiz icra edilmesini şart koşan formel halidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Bilgilendirilmiş Onam
Bilgilendirilmiş Onam
İnformed Consent
Bir bireyin, tıbbi bir müdahalenin veya araştırmanın doğasını, risklerini, faydalarını ve alternatiflerini tam olarak kavradıktan sonra, hiçbir baskı altında kalmaksızın verdiği özgür ve iradi onay süreci.
İncele
Özerklik
Özerklik
Autonomy
Bireyin, grubun veya toplumun dışsal baskılardan bağımsız olarak kendi kararlarını alabilmesi, kendini yönetebilmesi ve eylemlerini kendi içsel değerleriyle belirlemesi durumu.
İncele
Baskı
Baskı
Duress / Pressure
🔹 1. (duress): Bireyleri kendi iradelerine aykırı davranmaya veya konuşmaya zorlayan fiziksel ya da psikolojik tehdit ve eylemler bütünü. 🔹 2. (pressure): Bir yüzeye uygulanan fiziksel kuvvet veya bireyin düşünmesi, hissetmesi ya da davranması yönünde maruz kaldığı aşırı veya stresli talepler bütünü.
İncele