Karar Verme
Decision Making
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir bağlamda, ağır depresyon veya frontal lob hasarı olan bir hastanın günlük sıradan bir kıyafet seçimi yaparken dahi kilitlenmesi (abuli benzeri durumlar), karar verme mekanizmasındaki nöral devrelerin bozulmasına somut bir örnektir. Günlük yaşamda ise bir bireyin meslek seçerken olasılıkları tartması ve ani bir kriz anında sezgisel olarak riskli bir manevra yapması bu sürecin farklı düzeylerdeki tezahürleridir.
Derin Analiz
Karar verme, prefrontal korteks başta olmak üzere yürütücü işlevler ağının (executive functions) aktif katılımını gerektiren çok katmanlı bir bilişsel süreçtir. Bilişsel ve nörolojik düzeyde bu mekanizma, bellekten gelen geçmiş deneyimlerin çağrılması, olası sonuçların maliyet-fayda analizi (risk değerlendirmesi) ve duygusal tepkilerin (somatik belirteçler hipotezi çerçevesinde) entegrasyonuyla şekillenir. Psikolojide bu süreç incelenirken iki temel strateji benimsenir: Karmaşık görevlerin çoklu kararlarını inceleyen istatistiksel analizler ve basit kararların altında yatan bilişsel bileşenleri izole eden deneysel manipülasyonlar. Kahneman ve Tversky'nin öncülük ettiği çalışmalar, insanların her zaman rasyonel olmadığını, sezgisel kestirimler (heuristics) ve bilişsel önyargılar (cognitive biases) yoluyla karar ürettiğini göstermiştir.
Etimoloji
Latince 'decidere' (kesmek, ayırmak, hükme varmak; de- [aşağı/tamamen] + caedere [kesmek]) kelimesinden türetilmiştir. Bilişsel bilimlerde seçeneklerin 'kesilip' elenmesi ve tek bir yolda karar kılınması sürecini ifade eder.
Karıştırmayın
Problem çözme (Problem solving, çözümü bilinmeyen bir engeli aşmak için yeni yollar bulmayı gerektirir; karar verme ise genellikle halihazırda var olan seçenekler arasından seçim yapmaktır).
Keşfetmeye Devam Edin
Otostereogram
Otostereogram
Autostereogram
İki boyutlu tekrarlayan örüntülerin, doğru odaklanma stratejisiyle insan beyninde üç boyutlu bir derinlik algısı oluşturmasını sağlayan görsel illüzyon.
İncele
CAR
CAR
CAR
Organizmanın, önceden nötr olan ancak tehlike sinyali haline gelmiş bir uyarıcıya karşı, aversif (itici) bir durumdan kaçınmak amacıyla sergilediği öğrendiği davranışsal tepki.
İncele
Hava Trafik Kontrolü
Hava Trafik Kontrolü
Air Traffic Control
Hava araçlarının uçuş rotalarını ve yer manevralarını bilgi, iletişim, gözlem yoluyla koordine ederek güvenli ve düzenli akışını sağlayan sistemler bütünü.
İncele
Koartikülasyon
Koartikülasyon
Coarticulation
Bir dizi eylem veya konuşma sesinin (fonemin), hemen öncesindeki veya sonrasındaki diğer öğelerden etkilenerek fiziksel üretim biçiminin değişmesi olgusu.
İncele