Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Abuli

Aboulia

Tanım

Bireyin eylem başlatma, karar verme ve amaca yönelik davranışları sürdürme kapasitesinde meydana gelen derin ve kalıcı azalma durumu.

Örnek Vaka / Uygulama

62 yaşında sol anterior serebral arter enfarktüsü geçiren bir hasta, saatlerce yatakta hareketsiz oturabilir, kendisine yöneltilen sorulara dakikalar sonra çok kısa yanıtlar verebilir ve acıktığını ifade etmesine rağmen önündeki yemeği kaşığı eline alıp yemek yönünde en ufak bir girişimde bulunmayabilir.

Derin Analiz

Nöropsikolojik ve psikiyatrik bağlamda abuli, motivasyon spektrumunun orta noktasında konumlanır; apatiden daha şiddetli, akinetik mutizmden ise daha hafif bir tabiat gösterir. Genellikle prefrontal korteks ile bazal ganglionlar arasındaki fronto-subkortikal devrelerin (özellikle mesokortikolimbik dopaminerjik yolların) hasarı veya disfonksiyonu neticesinde ortaya çıkar. İnme, travmatik beyin yaralanmaları, frontotemporal demans ve Parkinson hastalığı gibi nörolojik patolojilerde sıkça gözlenir. Hastalar dış uyaranları algılayabilir ve fiziksel olarak eylemi gerçekleştirebilecek kas gücüne sahip olabilirler; ancak içsel bir dürtü, niyet veya 'yapma isteği' üretemedikleri için spontan aktivite başlatamazlar.

Etimoloji

Antik Yunanca 'a-' (olumsuzluk eki, yokluk) ve 'boulē' (irade, niyet, istek) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir; kelime anlamı itibarıyla 'iradesizlik' veya 'istem yoksunluğu' demektir.

Karıştırmayın

Apati (sadece duygusal kayıtsızlık ve ilgi kaybı içerir, eylem başlatma kapasitesi abulideki kadar yapısal bozulmamıştır) ve Akinetik Mutizm (abulinin en ağır formudur; hasta hiç konuşmaz ve hiçbir motor tepki vermez).