Kavram
Concept
Tanım
Nesnelerin, olayların veya soyut özelliklerin ortak niteliklerini temsil eden ve onları zihinsel bir kategoride birleştiren temel bilişsel tasarımdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir çocuğun daha önce hiç görmediği tüylü, dört ayaklı ve miyavlayan bir canlıyı 'kedi' kavramı altında kategorize etmesi ve bu kavramsal şemayı kullanarak sokaktaki diğer kedileri de aynı sınıfa dahil etmesi, kavram oluşturma ve genelleme sürecinin somut bir göstergesidir.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve psikolojide kavram, dış dünyadan gelen duyusal girdilerin zihinsel olarak organize edilmesini sağlayan temel yapı taşlarıdır. Klasik kategori teorisinden prototip teorisine kadar geniş bir yelpazede incelenir; bireyin deneyimlerini anlamlandırmasını, tümevarımsal çıkarımlar yapmasını ve bilgi transferini mümkün kılar. Klasik yaklaşımda kavramlar kesin sınırlarla (gerekli ve yeterli koşullar) tanımlanırken, modern bilişsel psikolojide Wittgenstein'ın 'aile benzerliği' kavramına dayanarak esnek prototipler etrafında şekillendiği kabul edilir. Klasik koşullanma bağlamında ise benzer uyarıcıların aynı kategoride değerlendirilip ortak bir tepki uyandırması (uyarıcı genellemesi) sürecinin zihinsel temelini oluşturur.
Etimoloji
Latince 'concipere' (toplamak, kavramak, gebe kalmak) fiilinden türetilmiş 'conceptus' kelimesine dayanır; 'com-' (birlikte) ve 'capere' (almak, yakalamak) köklerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Algı (perception) ve imge (image) ile sıklıkla karıştırılır. Algı, duyusal verinin anlık işlenmesiyken; imge, duyusal girdinin zihindeki görsel veya duyusal kopyasıdır. Kavram ise bunların ötesinde, duyusal verilerden bağımsız soyut nitelikleri ve kategorik kuralları kapsar.