Prototip
Prototype
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikoloji laboratuvarında denizde yaşayan canlılar kategorisi üzerine yapılan bir deneyde, katılımcılara balık türleri gösterildiğinde 'alabalık' türünü 'vatoz' türünden çok daha kısa sürede deniz canlısı olarak nitelendirmeleri, alabalığın bu kategorinin prototipi olmasından kaynaklanır.
Derin Analiz
Bilişsel psikolojide ve kavram formasyonunda prototip kuramı (prototype theory), Eleanor Rosch’un öncülük ettiği kategorizasyon çalışmalarıyla anlaşılır. İnsan zihni, kategorileri kesin sınırları olan mantıksal listeler (klasik görünüm) yerine, bir merkeze ve o merkezden çevreye doğru azalan tipiklik derecelerine sahip bulanık kümeler olarak işler. Prototip, o kategorinin sahip olduğu ortak özelliklerin zihinsel ortalamasını veya en baskın bileşenini temsil eder. Örneğin, 'kuş' kategorisi değerlendirildiğinde serçe veya güvercin zihne penguen veya devekuşundan çok daha hızlı gelir; çünkü serçe, zihinsel 'kuş' prototipine daha yakındır. Bu süreç, bilgi işleme yükünü azaltarak algısal verimlilik sağlar ve tanıma hızını artırır.
Etimoloji
Antik Yunanca 'prōtos' (ilk, birincil) ve 'typos' (darbe, iz, kalıp, biçim) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Örneklem (exemplar) kuramı ile karıştırılabilir; prototip kategorinin soyut bir ortalamasını veya ideal temsilcisini baz alırken, örneklem kuramı bireyin geçmişte deneyimlediği spesifik ve somut nesne ya da durumların hafızada doğrudan saklanmasını esas alır.
Keşfetmeye Devam Edin
Kategorizasyon
Kategorizasyon
Categorization
Nesnelerin, olayların, bireylerin veya deneyimlerin ortak özellikler temelinde sınıflara ayrılması ve farklı sınıflardan ayırt edilmesi bilişsel süreci.
İncele
Örneklem Kuramı
Örneklem Kuramı
Exemplar Theory
Kategorizasyonun, soyut prototipler veya kural tabanlı yapılar yerine, bellekte saklanan somut ve spesifik örneklerle (exemplar) yapılan kıyaslamalara dayandığını savunan bilişsel kuram.
İncele