Uyarıcı Genellemesi
Stimulus Generalization
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Küçük bir çocuğun evde sahipli ve dost canlısı bir golden retriever tarafından ısırması (travmatik klasik koşullanma) sonucunda, sokakta gördüğü Alman kurtçuğu, kaniş ve hatta oyuncak pelüş köpeklerden de korkmaya başlaması uyarıcı genellemesinin net bir klinik görünümüdür. Çocuk, köpeklerin boyut, renk ve cins ırk farklarını başlangıçta göz ardı ederek tehlike sinyalini tüm benzer uyarıcılara yayar.
Derin Analiz
Uyarıcı genellemesi, hem klasik (Pavlovsal) hem de edimsel (Skinnerian) paradigma içerisinde, organizmanın çevresel uyaranlara karşı geliştirdiği adaptif bir hayatta kalma mekanizmasıdır. Temel olarak, duyu organları tarafından algılanan benzer uyarıcıların nöral ağlarda aynı ya da yakın kortikal temsil alanlarını uyararak benzer motor veya otonomik çıktıları tetiklemesiyle gerçekleşir. Eğer yeni uyarıcı ile orijinal uyarıcı arasındaki fiziksel fark ayırt edilemeyecek düzeydeyse tam genelleme (complete generalization) gözlenir; aradaki fark algısal olarak ayırt edilebildiği ölçüde ise genelleme eğrisi (generalization gradient) düşüş gösterir ve uyarıcı ayrımcısı (stimulus discrimination) devreye girer. Bu süreç, travma sonrası stres bozukluğunda (TPTS) tetikleyicilerin (triggers) genişlemesi gibi patolojik durumlardan, günlük hayatta edinilen becerilerin farklı ortamlara transfer edilmesine kadar geniş bir nörodavranışsal yelpazeyi yönetir.
Etimoloji
Karıştırmayın
Uyarıcı ayırt etmesi (stimulus discrimination) ile karıştırılır; ayırt etme, organizmanın orijinal uyarıcı ile benzerleri arasındaki farkı öğrenerek sadece doğru uyarıcıya tepki vermesidir. Tepki genellemesi (response generalization) ile de sıkça karıştırılır; tepki genellemesinde uyarıcı aynı kalırken verilen davranışsal çıktı çeşitlenir.
Keşfetmeye Devam Edin
Uyarıcı Kontrolü
Uyarıcı Kontrolü
Stimulus Control
Bir organizmanın davranışının, belirli uyarıcı koşulların varlığı ya da yokluğu tarafından şekillendirilmesi ve yönlendirilmesi olgusudur.
İncele