Uyarıcı Kontrolü
Stimulus Control
Tanım
Bir organizmanın davranışının, belirli uyarıcı koşulların varlığı ya da yokluğu tarafından şekillendirilmesi ve yönlendirilmesi olgusudur.
Örnek Vaka / Uygulama
Trafikte kırmızı ışıkta (ayırt edici uyarıcı) durma davranışı, yeşil ışıkta ise geçme davranışının sergilenmesi tam bir uyarıcı kontrolü örneğidir. Benzer biçimde, klinik ortamlarda uykusuzluk (insomnia) tedavisinde yatak odasının yalnızca uyku ile ilişkilendirilmesi, yatağın bir uyarıcı kontrolü aracı olarak kullanılmasına dayanır; hasta yatakta uyanık kalıp telefonla oynadığında bu kontrol bozulur.
Derin Analiz
Edimsel koşullama (operant conditioning) paradigmalarının merkezinde yer alan uyarıcı kontrolü, ayırt edici uyarıcıların (discriminative stimuli) gelecekteki davranış olasılığını belirleme gücünü inceler. Organizma, belirli bir uyarıcının (SD) varlığında pekiştirilen bir davranışı sergilerken, bu uyarıcının yokluğunda veya farklı bir uyarıcının (S-delta) varlığında aynı davranışı göstermemeyi öğrenir. Nörobiyolojik düzlemde bu süreç, striatal devreler ve prefrontal korteks arasındaki sinaptik plastisite ile çevresel ipuçlarının eşleşmesi neticesinde pekişir. Davranışın hızı, topografyası ve zamansal organizasyonu, uyarıcının yarattığı bu ayırt edici işlevle doğrudan manipüle edilir.
Etimoloji
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Edimsel Koşullama
Edimsel Koşullama
Operant Conditioning
Bir davranışın ardından gelen sonuçların (ödül veya ceza), o davranışın ileride tekrarlanma olasılığını artırması veya azaltması sürecidir.
İncele
Ayırt Edici Uyarıcı
Ayırt Edici Uyarıcı
Discriminative Stimulus
Edimsel koşullamada, belirli bir tepkinin geçmişte o uyarıcının varlığında pekiştirilmesi nedeniyle, gelecekte aynı tepkinin ortaya çıkma olasılığını artıran ipucu işlevindeki uyarıcı.
İncele
Pekiştirme
Pekiştirme
Reinforcement
Edimsel koşullamada bir davranışın sıklığını veya ortaya çıkma olasılığını artıran bağımlı ilişki, süreç ve uygulama.
İncele