Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Genelleme Eğrisi

Generalization Gradient

Tanım

Organizmanın koşullu uyarıcıya gösterdiği tepkinin, bu uyarıcıya benzer diğer uyarıcılara ne derece aktarıldığını gösteren grafiksel temsil.

Örnek Vaka / Uygulama

Laboratuvar ortamında 1000 Hz'lik bir ses tonuyla yiyecek ödülü alan bir güvercin, daha sonra 900 Hz veya 1100 Hz sesler verildiğinde de gaga vurma tepkisi gösterecektir. Bu tepki oranlarının ses frekanslarına göre grafiğe dökülmesi, tepkinin orijinal uyarıcıdan uzaklaştıkça nasıl azaldığını gösteren tipik bir genelleme eğrisi ortaya çıkarır.

Derin Analiz

Klasik ve edimsel koşullanma süreçlerinde, uyarıcı genellemesinin miktarını ve yönünü görselleştirmek için kullanılan analitik bir araçtır. Eksitatör (uyarıcı) gradyan, orijinal uyarıcıya benzer uyarıcılara karşı artan tepki eğilimini çizerken; inhibitör (baskılayıcı) gradyan, ayırt etme eğitiminin ardından benzer uyarıcılara karşı azalan tepki olasılığını haritalandırır. Eğrinin sarp veya yatay olması, organizmanın uyarıcılar arasındaki fiziksel veya algısal farkları ayırt etme kapasitesinin (uyarıcı kontrolü) matematiksel bir göstergesidir. İstatistiksel olarak psikofizik fonksiyonların ve davranışsal eşiklerin saptanmasında temel bir rol oynar.

Etimoloji

Latince 'generare' (üretmek, yaymak) kökünden türetilen genelleme kavramı ile Latince 'gradus' (adım, derece) kelimesinden gelen eğim/derecelenme köklerinin birleşimi.

Karıştırmayın

Uyarıcı genellemesi (stimulus generalization) kavramın kendisiyken, genelleme eğrisi (generalization gradient) bu olgunun grafiksel ve nicel ifadesidir; ayrıca ayırt etme eğitimi (discrimination training) ile karıştırılmamalıdır.