Ayırt Etme Eğitimi
Discrimination Training
Tanım
Bir edimsel tepkinin belirli bir uyarıcının varlığında pekiştirilirken, bu uyarıcının yokluğunda pekiştirilmemesi esasına dayanan temel davranışsal koullanma prosedürü.
Örnek Vaka / Uygulama
Otizm spektrum bozukluğu olan bir çocuğa kırmızı ve mavi kartlar gösterilirken, uzmandan 'Kırmızı olanı ver' yönergesi geldiğinde kırmızı kartı seçtiği an pekişteç (ödül) verilmesi, mavi kartı seçtiğinde ise pekişteç verilmemesi. Bu süreç, çocuğun renk uyarıcıları arasında ayırt etme eğitimi alarak doğru ipucunu yakalamasını sağlar.
Derin Analiz
Edimsel koşullanma paradigmasında organizmanın çevresel uyarıcıları kategorize etme ve belirli ipuçlarına göre tepki repertuvarını şekillendirme sürecidir. Süreç, ayırt edici uyarıcı (SD) ile uyarıcı yokluğu veya sönme uyarıcısının (S-delta) işlevsel olarak ayrışmasına dayanır. Dopaminerjik yolların pekiştireç beklentisiyle tetiklenmesi, doğru uyarıcı kontrolünün (stimulus control) kazanılmasını sağlar. Uygulamalı Davranış Analizi (ABA) ve hayvan laboratuvarlarında, organizmanın iki veya daha fazla uyarıcı koşulundan yalnızca belirli olanına yanıt vermesi hedeflendiğinde kullanılan temel metodolojik araçtır.
Etimoloji
Latince 'discriminare' (ayırmak, farkı gözetmek) fiilinden türetilmiş 'discrimination' ile Orta İngilizce 'trainen' (çekmek, yönlendirmek, eğitmek) kelimesinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Genelleme (stimulus generalization) ile karıştırılır; genellemede organizma benzer uyarıcılara aynı tepkiyi verirken, ayırt etme eğitiminde uyarıcılara verilen tepkiler keskin bir şekilde ayrışır.