Uygulamalı Davranış Analizi
ABA
Tanım
Öğrenme ilkelerini sistematik olarak uygulayarak sosyal açıdan anlamlı davranışları değiştirmeyi ve bu değişimin çevresel belirleyicilerini belgelendirmeyi amaçlayan bilimsel disiplindir.
Örnek Vaka / Uygulama
Yedi yaşındaki otizm tanısı almış bir çocuğun sınıfta öfke nöbetleri geçirerek dersi böldüğü senaryoda, bir ABA terapisti bu davranışın işlevini (örneğin dikkat çekmek veya zor görevden kaçmak) belirlemek için ABC veri toplama yöntemi kullanır. Ardından, çocuğun uygun yollarla iletişim kurmasını sağlamak amacıyla pekiştirme tarifeleri düzenleyerek alternatif davranışları güçlendirir.
Derin Analiz
Uygulamalı Davranış Analizi (ABA), Skinner'ın edimsel koşullanma (operant conditioning) ilkelerini temel alır. Çevresel uyaranlar ile davranışlar arasındaki işlevsel ilişkileri inceleyerek, problem davranışların azaltılmasını veya uyumsal becerilerin kazandırılmasını hedefler. Yöntem, öncül (antecedent), davranış (behavior) ve sonuç (consequence) üçlüüçlemesi (ABC analizi) üzerine kuruludur. Özellikle otizm spektrum bozukluğu ve gelişimsel yetersizliklerin tedavisinde kanıta dayalı erken müdahale programlarının omurgasını oluşturur; ancak deneysel süreçlerin ampirik geçerliliği klinik uygulamalarda etik ve bireyselleştirilmiş yaklaşımlarla desteklenmelidir.
Etimoloji
İngilizce 'Applied' (uygulamalı), 'Behavior' (davranış) ve 'Analysis' (analiz) kelimelerinin baş harflerinden oluşan bir akronimdir; kökeni köktenci davranışçılık (radical behaviorism) felsefesine dayanır.
Karıştırmayın
Geleneksel psikoterapi veya konuşma terapisi ile sıklıkla karıştırılır; temel fark, ABA'nın içsel zihinsel süreçlerden ziyade gözlenebilir davranışlara ve çevresel manipülasyona odaklanmasıdır.