Şekillendirme
Shaping
Tanım
İstenen nihai davranışa ulaşana kadar, bu hedefe yaklaşan ardışık adımların (başarılı yaklaşımların) pekiştirilmesi yoluyla yeni operant davranışların oluşturulması süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik ortamda otizmli bir çocuğa konuşma becerisi kazandırırken, çocuğun önce rastgele çıkardığı sesler (örneğin 'm' harfi) pekiştirilir. Çocuk bu sesi tutarlı şekilde çıkardığında, ödüllendirme kriteri 'ma' hecesini söylemesine bağlanır. Süreç adım adım ilerletilerek çocuğun tam kelimeyi ('mama') söylemesi sağlanır.
Derin Analiz
B.F. Skinner'ın edimsel koşullanma paradigmasının temel taşlarından biri olan şekillendirme (ardışık yaklaşımlar yöntemi), organizmanın doğasında hazır bulunmayan fakat öğretilmek istenen karmaşık davranışların sıfırdan inşa edilmesinde kullanılır. Temel mekanizma, hedef davranışa giden yoldaki küçük aşamaların (örneğin bir güvercinin çemberde dönmesini öğretirken önce çember tarafına bakmasının, ardından adım atmasının ve nihayetinde tam tur dönmesinin) sırasıyla ödüllendirilmesine dayalıdır. Bir basamak pekiştirilip kökleştikten sonra kriter bir adım öteye taşınır; böylece eski davranış söndürülürken yeni ve hedefe daha yakın olan davranış pekiştirilmiş olur.
Etimoloji
İngilizce 'shape' (biçim vermek, şekillendirmek) kökünden türetilmiş olup, davranışçı psikolojide organizmanın repertuarında henüz bulunmayan karmaşık davranışları kazandırma sürecini ifade eder.
Karıştırmayın
Edimsel koşullanmadaki 'zincirleme (chaining)' kavramıyla sıkça karıştırılır. Zincirleme, halihazırda organizmanın repertuarında bulunan basit davranışların karmaşık bir dizi oluşturacak şekilde birbirine bağlanmasıdır; şekillendirme ise sıfırdan yeni bir davranış formu üretir.
Keşfetmeye Devam Edin
Ardışık Yaklaşımlar Yöntemi
Ardışık Yaklaşımlar Yöntemi
Method Of Successive Approximations
İstenen davranış elde edilene kadar, bu davranışa giderek daha çok benzeyen ara basamaklardaki tepkilerin pekiştirilmesi suretiyle edimsel koşullanmanın şekillendirilmesi süreci.
İncele
Pekiştirme
Pekiştirme
Reinforcement
Edimsel koşullamada bir davranışın sıklığını veya ortaya çıkma olasılığını artıran bağımlı ilişki, süreç ve uygulama.
İncele
Zincirleme
Zincirleme
Chaining
Karmaşık davranışsal dizilerin, her bir basamağın bir sonraki için hem ayırt edici uyarıcı hem de pekiştireç işlevi görmesiyle öğretildiği edimsel koşullama tekniği.
İncele