Zincirleme
Chaining
Tanım
Karmaşık davranışsal dizilerin, her bir basamağın bir sonraki için hem ayırt edici uyarıcı hem de pekiştireç işlevi görmesiyle öğretildiği edimsel koşullama tekniği.
Örnek Vaka / Uygulama
Otsizm spektrum bozukluğu olan bir çocuğa bağımsız olarak el yıkama becerisinin kazandırılması sürecinde geriye doğru zincirleme uygulanması: Terapist musluğu açar, elleri sabunlar, durular ve havluyla kurutma basamağını çocuk tek başına yapana kadar süreci yönlendirir; kurulama başarısı birincil pekiştireçle ödüllendirilir. Çocuk bu basamakta ustalaştıktan sonra, durulama ve kurulama adımları sırayla çocuğa bırakılarak zincir geriye doğru tamamlanır.
Derin Analiz
Zincirleme, davranış analizi ve edimsel koşullama teorisinde, tek başına öğrenilmesi güç olan karmaşık becerilerin daha küçük, yönetilebilir birimlere (halkalara) bölünerek kazandırılmasını sağlar. Süreç, temel pekiştirmenin serideki yalnızca nihai yanıta bağlanmasıyla işler. İleriye doğru zincirlemede (forward chaining) öğrenme ilk basamaktan başlar ve sırayla ilerler; geriye doğru zincirlemede (backward chaining) ise son basamak önce öğretilir ve her önceki adım, bir sonraki davranış için hem bir uyarıcı hem de ikincil pekiştireç haline gelir. Nörobiyolojik düzeyde bu süreç, bazal ganglionlar ve prefrontal korteks devreleri arasında, ardışık motor programların ve işitsel/görsel ipuçlarının zamansal koordinasyonuyla kodlanır.
Etimoloji
İngilizce 'chain' (zincir, halka halka bağlanma) kökünden türetilmiştir; davranışçı psikolojide bağımsız edimsel tepkilerin ardışık bir dizi oluşturacak şekilde birbirine bağlanmasını ifade eder.
Karıştırmayın
Şekillendirme (shaping) ile sıklıkla karıştırılır. Şekillendirmede tek bir davranışın hedef topolojiye yaklaşımı aşamalı olarak pekiştirilirken, zincirlemede hali hazirda organizmanın repertuarında bulunan veya ayrı ayrı öğretilmiş birden fazla basit davranış bir araya getirilerek yeni bir dizi oluşturulur.