Davranış Analizi
Behavior Analysis
Tanım
Davranışın bileşenlerine ve süreçlerine ayrıştırılması ile davranış-çevre etkileşimlerinin deneysel olarak incelenmesini esas alan psikoloji yaklaşımıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir otizm spektrum bozukluğu kliniğinde, otizmli bir çocuğun öfke nöbetleri sırasında çevresel tetikleyicilerin ve pekiştireçlerin (ilgi görme, kaçınma vb.) kaydedilmesi, ardından çevresel koşulların modifiye edilerek uyumlu davranışın pekiştirilmesi süreci.
Derin Analiz
B.F. Skinner tarafından temelleri atılan bu yaklaşım, zihinsel süreçleri doğrudan gözlemlenemeyen soyut yapılar olarak ele almak yerine, organizmanın çevresiyle olan işlevsel ilişkilerine odaklanır. Deneysel analiz, davranışın temel belirleyicilerini ortaya koymak amacıyla N=1 tek denekli araştırma desenlerini kullanır. Klasik zihniyetin aksine davranış, altta yatan başka bir psikolojik varlığın göstergesi değil, bizzat araştırmanın ana konusudur. Edimsel koşullama ilkeleri çerçevesinde uyarıcı, tepki ve pekiştireç üçlü sarmalı (üçlü koçluk) üzerinden şekillenir.
Etimoloji
İngilizce 'behavior' (davranış, Orta İngilizce 'behavour') ve Yunanca 'analysis' (ἀνάλυσις - çözme, parçalarına ayırma, 'ana-' [yukarı/tamamen] + 'luein' [çözmek]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Uygulamalı psikoloji ve bilişsel terapi; davranış analizi doğrudan çevresel etkenler ve gözlenebilir davranış üzerine odaklanırken, bilişsel yaklaşımlar zihinsel şemaları ve içsel bilişsel süreçleri merkeze alır.