Otizm Spektrum Bozukluğu
ASD
Tanım
Okul öncesi dönemde ortaya çıkan; sosyal iletişim ve etkileşim alanlarında kalıcı yetersizlikler ile sınırlı ve tekrarlayıcı davranış örüntüleriyle karakterize nörogelişimsel bir bozukluktur.
Örnek Vaka / Uygulama
Yedi yaşında bir erkek çocuk, okul ortamında akranlarıyla karşılıklı oyun kurma konusunda belirgin zorluklar yaşamakta, göz teması kurmaktan kaçınmakta ve günün belirli saatlerinde oyuncak arabalarını sıraya dizme ritüelinden vazgeçememektedir. Değişen sınıf düzeni karşısında yoğun kaygı ve öfke nöbetleri geçiren bu çocuk, DSM-5 kriterlerine göre otizm spektrum bozukluğu tanısıyla değerlendirilerek yapılandırılmış özel eğitim ve davranışsal müdahale programına yönlendirilmiştir.
Derin Analiz
Otizm Spektrum Bozukluğu, DSM-5 ve DSM-5-TR sınıflandırma sistemlerinde tek bir çatı altında toplanan heterojen bir nörogelişimsel tablodur. Temel nörobiyolojik temelleri arasında sinaptik budanma anomalileri, serebellar-kortikal devre bozuklukları ve ayna nöron sistemindeki işlevsel farklılıklar yer alır. Klinik görünüm, sosyal-duygusal karşılıklılıkta zorluklar, sözel olmayan iletişim eksiklikleri, ilişkileri sürdürmede yetersizlikler ile birlikte, aynılıksa ısrar, duyusal hassasiyetler ve stereotipik hareketler gibi sınırlı ilgi alanları ve davranış kalıplarını kapsar. Spektrum tanımı, bireylerin işlevsellik düzeylerindeki geniş değişkenliği ve gereksinim duydukları destek miktarının farklılığını ifade eder.
Etimoloji
Etimolojik olarak Yunanca 'autos' (kendi, öz) kökünden türetilmiştir; Eugen Bleuler tarafından 1911 yılında şizofrenik hastaların dış dünyadan kopup kendi iç dünyalarına çekilmelerini tanımlamak için klinik literatüre sokulmuştur. Leo Kanner ve Hans Asperger tarafından 1940'larda çocuklardaki benzer sosyal izolasyon örüntülerini tanımlamak amacıyla bağımsız olarak yeniden yapılandırılmıştır.
Karıştırmayın
Sosyal (Pragmatik) İletişim Bozukluğu, tekrarlayıcı ve sınırlı davranış kalıpları olmaksızın yalnızca sosyal iletişimde zorluk yaşanmasıyla ayrışır; Özgül Öğrenme Güçlüğü ise sosyal etkileşimden bağımsız olarak akademik becerilerdeki spesifik işlev bozukluklarına odaklanır.