Hans
Hans
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Bir araştırmacının, deneğe istemeden doğru yanıtı verecek yönlendirici ipuçları sağlaması (Akıllı Hans etkisi) veya bir çocuğun bastırılmış nesne ilişkilerini semptomatik bir fobiyerek dışa vurması (Küçük Hans vakası) durumlarında bu referans kullanılır.
Derin Analiz
Karşılaştırmalı psikoloji ve psikanaliz literatüründe 'Hans' ismi, iki farklı ve devrimci kavramla anılır. Birincisi, sahibinin istemsiz kas hareketlerini ve mikro mimiklerini okuyarak toplama çıkarma yapabildiği zannedilen 'Akıllı Hans' (Clever Hans) vakasıdır; bu durum, bilimsel araştırmalarda çift kör deneylerin ve beklenti etkisinin (Rosenthal etkisi) doğmasına yol açmıştır. İkincisi ise Sigmund Freud'un Ödipus kompleksi ve fobik gelişimi incelediği, at korkusu olan beş yaşındaki Herbert Graf'tır (Küçük Hans). Her iki kullanım da bilimsel gözlemde metodolojik kör noktaları ve insan zihninin yansıtma mekanizmalarını anlamak açısından klinik ve deneysel psikolojinin temel taşlarındandır.
Etimoloji
Cermen kökenli eski bir erkek ismi olan Johannes (Yuhanna) adının Almanca kısaltılmış ve halklaşmış biçimidir.
Karıştırmayın
Akıllı Hans (Clever Hans) fenomeni ile Küçük Hans (Little Hans) psikanalitik vakası sıklıkla karıştırılmaktadır; birincisi etoloji ve metodolojik yanılgıyken, ikincisi psikanalitik gelişim kuramının klinik bir vaka analizidir.