İstemsiz
İnvoluntary
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Nörolojik muayenede bir hekimin hastanın diz kapağı tendonuna hafifçe vurmasıyla bacağın aniden ve kişinin iradesinden bağımsız olarak öne doğru fırlaması (patellar refleks) klasik bir istemsiz motor yanıttır.
Derin Analiz
Nörobiyolojik ve fizyolojik bağlamda istemsiz süreçler, kortikal kontrolün (üst düzey bilinçli planlama) dışındaki mekanizmalarla yönetilir. Otonom sinir sistemi (sempatik ve parasempatik sistemler) ve omurilik düzeyindeki refleks yayları, bu tür aktivitelerin omurilik veya beyin sapı tarafından hızla ve otomatik olarak organize edilmesini sağlar. Klinik psikoloji ve psikopatolojide ise istemsizlik; istemsiz kas kasılmaları (tikler, miyoklonik sıçramalar), istemsiz düşünce akışları (obsesyonlar veya müdahaleci anılar) ve dissosiyatif süreçler gibi bireyin istemli kontrol mekanizmalarından kaçan fenomenleri tanımlamakta kritik bir parametredir.
Etimoloji
Latince 'in-' (olumsuzluk, değil) öneki ile 'voluntas' (irade, istek, niyet) kelimesinden türetilen 'involuntarius' sözcüğünden günümüz dillerine geçmiştir.
Karıştırmayın
Otomatik (automatic) kavramı ile sıklıkla karıştırılır; otomatik davranışlar başlangıçta istemli öğrenilmişken (örneğin araba sürmek) zamanla yordamsal belleğe kazınarak otomatikleşebilir, ancak istemsiz eylemler baştan sona niyetten ve iradi kontrolden yoksundur.