Otonom Sinir Sistemi
ANS
Tanım
Düz kasları, kalp kasını ve bezleri iç organlar düzeyinde inerve ederek kalp hızı, sindirim ve solunum gibi istemsiz fizyolojik süreçleri düzenleyen periferik sinir sistemi alt bölümüdür.
Örnek Vaka / Uygulama
Karanlık bir sokakta aniden bir köpek havlamasıyla irkilen bir bireyde, sempatik sistemin ani aktivasyonu sonucu miyazis (göz bebeği büyümesi), taşikardi (kalp atım hızında artış) ve vazokonstriksiyon (deri damarlarında daralma) görülürken, tehlike geçtikten sonra parasempatik sistem devreye girerek kalp hızını yavaşlatır ve mide-bağırsak hareketlerini yeniden normal sevisine getirir.
Derin Analiz
Otonom sinir sistemi, geleneksel olarak merkezi sinir sisteminden tamamen bağımsız çalıştığı varsayıldığı için bu ismi almıştır; ancak günümüzde hipotalamus ve omurilik gibi üst merkezler tarafından sıkı bir şekilde koordine edildiği bilinmektedir. Yapısal ve işlevsel olarak iki ana kola ayrılır: katabolik enerji harcamasını ve 'savaş ya da kaç' tepkisini yöneten sempatik sistem ile anabolik enerji depolanmasını, 'dinlen ve sindir' süreçlerini organize eden parasempatik sistem. Bu çift yönlü antagonistik ve sinerjistik denge, organizmanın içsel kararlılığını yani homeostazisini korumada kritik rol oynamaktadır. Nörotransmitter olarak temel salgıları asetilkolin ve norepinefrindir.
Etimoloji
Latince 'autonomus' [özerk, kendi kanununa göre yönetilen] < Yunanca 'autos' [kendi] + 'nomos' [yasa, kural] ve Latincede sinir anlamına gelen 'nervus' kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Somatik sinir sistemi ile sıklıkla karıştırılır; somatik sistem iskelet kaslarını kontrol ederken ve istemli hareketleri yönetirken, otonom sistem iç organların istemsiz işlevlerini denetler.