Asetilkolin
Acetylcholine (ach)
Tanım
Merkezi ve periferik sinir sisteminde sinaptik iletimi sağlayan, öğrenme, hafıza ve kas kasılmalarında kritik işlevleri bulunan birincil nörotransmiter.
Örnek Vaka / Uygulama
45 yaşında bir hastanın, istemli kas hareketlerinde çabuk yorulma, göz kapağında düşüklük ve yutma güçlüğü şikayetleriyle nöroloji kliniğine başvurması. Yapılan tetkikler sonucunda, nöromüsküler kavşaktaki nikotinik asetilkolin reseptörlerine karşı antikor geliştiği tespit edilir ve hastaya myasthenia gravis tanısı konur.
Derin Analiz
Asetilkolin (ACh), hem merkezi sinir sisteminde (MSS) hem de periferik sinir sisteminde (PSS) faaliyet gösteren kolinerjik sistemin temel moleküler aracısıdır. MSS'de özellikle hipokampus ve bazal ön beyin yapılarında yoğunlaşarak kodlama, bellek konsolidasyonu ve dikkat süreçlerini modüle eder. Kolinerjik nöronların kaybı, Alzheimer hastalığının nörobiyolojik tablosundaki kognitif yıkımın temel etkenleri arasındadır. Periferik düzeyde ise somatik sinir sistemindeki nöromüsküler kavşakta iskelet kası kasılmasını tetiklerken, otonom sinir sisteminin parasempatik kolunda kalp atım hızı ve düz kas tonusunu düzenler. Etkisi reseptör tipine (nikotinik veya muskarinik) göre eksitatör ya da inhibitör karakter kazanır.
Etimoloji
Latince 'acetum' [sirke] ve Yunanca 'cholē' [safra] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; kimyasal olarak kolinin asetik asit esteridir.
Karıştırmayın
Dopamin ve norepinefrin gibi monoaminerjik nörotransmiterlerle karıştırılabilir; ancak asetilkolin yapısal olarak bir amin değil, kuaterner amonyum bileşiği ve esterdir.
Keşfetmeye Devam Edin
Kolinerjik Sistem
Cholinergic System
Asetilkolin nörotransmiterini sentezleyen, salgılayan ve reseptörleri aracılığıyla sinyallerini ileten nöral ağların ve yolların bütünü.
Alzheimer Hastalığı
Alzheimer’s Disease
Hafıza, düşünce, davranış ve işlevsel yetilerde ilerleyici bir yıkımla karakterize, ekstraselüler amiloid plaklar ve intraselüler nörofibriler yumakların birikimiyle seyreden ilerleyici bir nörodejeneratif hastalıktır.