Alzheimer Hastalığı
Alzheimer’s Disease
Tanım
Hafıza, düşünce, davranış ve işlevsel yetilerde ilerleyici bir yıkımla karakterize, ekstraselüler amiloid plaklar ve intraselüler nörofibriler yumakların birikimiyle seyreden ilerleyici bir nörodejeneratif hastalıktır.
Örnek Vaka / Uygulama
74 yaşındaki bir hasta, yakın geçmişteki olayları hatırlayamama, aynı soruları defalarca sorma, eşyalarını yanlış yerlere koyma ve mutfakta yemek pişirirken ocağı açık unutma şikayetleriyle başvurmuştur. Nöropsikolojik değerlendirmede Mini-Mental Durum Testi skoru düşmüş, yapılandırılmış beyin MR incelemesinde bilateral hipokampal atrofi ve kortikal sulkuslarda genişleme saptanmıştır.
Derin Analiz
Alzheimer hastalığı, merkezi sinir sisteminde amiloid-beta peptidlerinin hücre dışı birikimi (senil plaklar) ve hiperfosforile tau proteinlerinin nöron içi yığılması (nörofibriler yumaklar) sonucu ortaya çıkan kronik ve geri dönüşsüz bir nörodejeneratif süreçtir. Patolojik süreç sıklıkla entorhinal korteks ve hipokampuste başlar; bu da hastalığın erken evresinde neden epizodik bellek açıkları ve yeni bilgiyi kaydetme güçlüğü görüldüğünü açıklar. Hastalık ilerledikçe atrofi neokortekse yayılır ve afazi, agnozi, apraksi gibi bilişsel bozulmalar tabloya eklenir. Nöronal kayıp, sinaptik plastisitenin bozulması ve asetilkolin başta olmak üzere nörotransmitter sistemlerinin yıkımı klinik tablonun temel mekanik temellerini oluşturur.
Etimoloji
Alman nörolog ve psikiyatrist Alois Alzheimer'ın soyadından (1907 yılında bu durumu ilk tanımlayan bilim insanı) türetilmiştir.
Karıştırmayın
Vasküler Demans (ani başlangıçlı ve inmelerle basamaklı kötüleşme gösterir), Lewy Cisimcikli Demans (görsel hallüsinasyonlar, Parkinsonizm ve erken motor bulgularla ayrılır) ve Normal Yaşlılığa Bağlı Unutkanlık (günlük yaşam aktivitelerini etkilemeyen, ilerleyici olmayan benign hafıza gerilemesi).