Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Unutma

Forgetting

Tanım

Önceden kodlanmış ve belleğe depolanmış bilgilere erişememe veya bu bilgileri geri getirememe durumu.

Örnek Vaka / Uygulama

72 yaşındaki bir bireyin, alışveriş listesini evde unutması veya iki dakika önce tanıştığı birinin adını hatırlayamaması normal yaşlanma süreciyle ilişkili geçici geri getirme başarısızlıklarıdır. Ancak aynı bireyin torununun adını kalıcı olarak hatırlayamaması ve yakın zamanda gerçekleşen olayları bellekte tutamaması durumunda, durum patolojik bir boyut (örneğin amnezi veya hafif bilişsel bozulma) kazanır.

Derin Analiz

Bilişsel psikoloji ve nörobilim perspektifinden unutma, yalnızca bir kusur değil, aynı zamanda bilişsel sistemin aşırı yüklenmesini önleyen adaptif bir mekanizmadır. Kodlama, depolama ve geri getirme aşamalarının herhangi birinde yaşanan kesintiler unutmaya yol açar. İz silinme kuramı (decay theory) sinaptik düzeyde zamanla zayıflayan nöral bağlantılara işaret ederken, girişim kuramı (interference theory) yeni öğrenilen bilgilerin eskileri bastırmasını veya eski bilgilerin yeni öğrenmeyi engellemesini merkeze alır. Nöropsikolojik değerlendirmelerde, unutma genellikle anlık bellek performansı ile gecikmeli hatırlama arasındaki çöküş oranının matematiksel olarak modellenmesiyle saptanır.

Etimoloji

Eski İngilizce 'forgietan' (ihmal etmek, vazgeçmek, aklından çıkarmak) fiilinden evrilmiştir; Proto-Cermenik kökteki 'fer-' (uzaklaştırma, olumsuzlama) ve 'getan' (yakalamak, kavramak) bileşimine dayanır.

Karıştırmayın

Kodlama yetersizliği (bilginin hiçbir zaman uzun süreli belleğe kaydedilmemiş olması) ile geri getirme başarısızlığı (bilginin bellekte var olmasına rağmen doğru ipucu eksikliği nedeniyle ulaşılamaması) sıkça karıştırılır.