Hiperkalsemi
Hypercalcemia
Tanım
Kan dolaşımındaki serum kalsiyum konsantrasyonunun normal fizyolojik referans aralığının üzerine çıkması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
72 yaşındaki bir erkek hasta, son haftalarda gelişen aşırı halsizlik, kabızlık, bulantı ve kognitif yavaşlama şikayetleriyle acil servise başvurur. Yapılan biyokimyasal analizde serum total kalsiyum düzeyinin 13.5 mg/dL olduğu saptanır ve hastaya ileri tetkikler sonucunda paratiroid adenomuna bağlı hiperkalsemi tanısı konulur.
Derin Analiz
Hiperkalsemi, temel olarak paratiroid bezlerinin aşırı çalışması (hipertaratiroidizm), malign neoplazmlar (kemik metastazları veya paratiroid hormon benzeri peptid salgılayan tümörler) ya da D vitamini toksisitesi gibi etiyolojik faktörler zemininde gelişir. Nörofizyolojik düzeyde, kalsiyum iyonlarının hücre zarındaki voltaj kapılı sodyum kanalları üzerindeki 'perdeleme' (screening) etkisi nedeniyle, ekstraselüler kalsiyum artışı nöronal membran eşik potansiyelini yükseltir. Bu durum, sinir ve kas hücrelerinin uyarılabilirliğini paradox bir şekilde baskılar; böylece nöromüsküler iletim yavaşlar, düz kas tonüsü düşer ve merkezi sinir sisteminde letarji, konfüzyon gibi depresif tablolara yol açar.
Etimoloji
Yunanistan kökenli kelime bileşimi: 'hyper-' (aşırı, üst düzeyde) + Latincede kireç anlamına gelen 'calx' kökünden türetilen 'calcium' (kalsiyum) + kan anlamına gelen Yunanca 'haima' kökünden türetilen '-emia' (kan durumu) son eki.
Karıştırmayın
Hipokalsemi (kan kalsiyum düzeyinin düşük olması ve nöromüsküler iritabilite, tetani ile karakterize tablo) ile karıştırılır; ayrıca elektrolit dengesizliklerinden hiperkalemi (yüksek potasyum) ile isim benzerliği nedeniyle sıkça karıştırılsa da kardiyovasküler ve nörolojik yansımaları oldukça farklıdır.