Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Küçük Hans

Little Hans

Tanım

Sigmund Freud'un Odi kompleksini ve çocukluk fobilerini ampirik olarak temellendirmek amacıyla incelediği, doğrudan görmeden babanın mektupları üzerinden analiz ettiği çığır açıcı klinik vaka.

Örnek Vaka / Uygulama

Beş yaşındaki bir çocuğun sokakta büyük atlardan korkması ve bu korku nedeniyle sokağa çıkmayı reddetmesi; klinisyenin bu durumu doğrudan hayvana atfedilen bir korku olarak değil, otorite figürüne duyulan bilinçdışı rekabetin ve cezalandırılma korkusunun bir yer değiştirmesi olarak ele alması.

Derin Analiz

Psikanalitik kuramın gelişiminde dönüm noktası olan Küçük Hans vakası, fobi gelişiminin dinamik mekanizmalarını açıklamak için kullanılmıştır. Freud, çocuğun at korkusunu (zoofobi), mastürbasyon kaynaklı iğdiş edilme anksiyetesi (castration anxiety), babaya yönelik bastırılmış ölüm dilekleri ve anneyle rekabetten doğan misilleme korkusunun bir sonucu olarak yorumlamıştır. Bu süreçte çocuk, babaya duyduğu ambivalan duyguları ve saldırgan dürtüleri savunma mekanizmalarından olan 'yer değiştirme' (displacement) yoluyla atlara yansıtmıştır. Metodolojik açıdan Freud'un hastayı bizzat muayene etmeyip, babasının tuttuğu gözlem notları ve yazışmalar üzerinden analiz etmesi, klinik tarihyazımı ve psikanalitik metodoloji tartışmalarının merkezinde yer alır.

Karıştırmayın

Özgül Fobi (DSM-5 kapsamında nesneye özgü rasyonel olmayan korkular) ile sıklıkla karıştırılır; ancak Küçük Hans vakasındaki at korkusu basit bir davranışsal kaçınma değil, psikanalitik teorideki yapısal çatışmaların ve iğdiş edilme endişesinin sembolik dışavurumudur.