Savunma
Defense
Tanım
Bir bireyin başka bir canlı tarafından zarar görme olasılığını azaltan fiziksel özellikler veya davranışsal tepkiler bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Yırtıcı bir kuşun yaklaşımını fark eden bir kemirgenin aniden donakalarak (freezing) çevredeki bitki örtüsüyle kamufle olması ve ardından ani bir hamleyle en yakın deliğe kaçması, klasik bir davranışsal savunma örneğidir.
Derin Analiz
Evrimsel biyoloji ve etoloji perspektifinden bakıldığında savunma, organizmanın hayatta kalma ve genetik aktarım başarısını (fitness) doğrudan etkileyen adaptif bir mekanizmadır. İnsan dışı türlerde kaplumbağanın kabuğu gibi morfolojik zırhlar veya kokarca salgısı gibi kimyasal caydırıcılar fiziksel savunmayı oluştururken; kaçış (flight), donakalma (immobility), boyun eğme sinyalleri ve savunma amaçlı agresyon (defensive aggression) davranışsal repertuarı şekillendirir. Nörobiyolojik düzeyde bu süreçler, amigdala öncülüğündeki tehdit algısı ile hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) aksının ve otonom sinir sisteminin (sempatik/parasempatik dengenin) evrimsel olarak korunmuş tepki devreleri aracılığıyla yönetilir.
Etimoloji
Latince 'defendere' (uzaklaştırmak, korumak, defetmek) fiilinden türetilmiştir; 'de-' (aşağı, karşı) ve 'fendere' (vurmak, itmek) köklerinin birleşimiyle oluşmuştur.
Karıştırmayın
Ofansif (saldırgan) davranışlar ile sıklıkla karıştırılır; saldırganlık kaynak arama veya hâkimiyet kurma odaklıyken, savunma tamamen zarar görmeyi önleme veya tehdidi bertaraf etme motivasyonuyla başlar.