Yer Değiştirme
Displacement
Tanım
Dürtü, duygu veya davranışların asıl hedeften, daha az tehdit edici ve kabul edilebilir alternatif bir nesne veya kişiye aktarılmasını içeren bilinçdışı savunma mekanizması.
Örnek Vaka / Uygulama
İş yerinde yöneticisinden ağır bir azap işiten ancak karşılık vermesi işini kaybetmesine yol açacak olan bir çalışanın, eve geldiğinde hiçbir gerekçe yokken eşine veya çocuğuna bağırıp çağırması. Burada asıl hedef (patron) yerini daha güvenli bir hedef (aile bireyi) ile değiştirmiştir.
Derin Analiz
Psikanalitik kuramın temel savunma mekanizmalarından biri olan yer değiştirme, egonun içsel çatışmalarla ve id kaynaklı kabul edilemez dürtülerle (öfke, saldırganlık, korku) başa çıkabilmek için kullandığı bir yer değiştirme stratejisidir. Birey, doğrudan ifade edilmesi cezalandırılmaya veya suçluluk duygusuna yol açacak birincil nesneye (örneğin otorite figürüne) yöneltemediği enerjiyi, daha zayıf veya risksiz bir hedefe yönlendirir. Nöropsikolojik düzeyde bu durum, prefrontal korteksin dürtü kontrol işlevinin yoğun duygusal yük altında devre dışı kalması ve subkortikal yapılar (amigdala öncülüğündeki savaş-kaç tepkisi) tarafından üretilen enerjinin motor sistem aracılığıyla ikincil bir çıkış yolu bulması şeklinde okunabilir. Bilinçdışı düzeyde işlev gördüğü için kişi, öfkesinin yönünü değiştirdiğinin genellikle anlık olarak farkında değildir.
Etimoloji
Latince 'dis-' (uzaklaştırma, ayırma) ve 'plassare' / 'placia' (yer, konum) köklerinden türetilmiştir. Kelime, bir nesnenin veya duygunin orijinal konumundan başka bir konuma nakledilmesi anlamını taşır.
Karıştırmayın
Yansıtma (Projection) ile sıklıkla karıştırılır. Yansıtma, kişinin kendi kabul edilemez dürtülerini başkasına aitmiş gibi algılamasıdır; yer değiştirmede ise duygu bilinmektedir ancak hedefi değiştirilmiştir. Yönlendirme (Sublimation) ile farkı ise, yer değiştirmede hedef sosyal olarak nötr veya zararlı olabilirken, yüceltmede enerji yüksek toplumsal değere sahip yaratıcı veya üretken faaliyetlere kanalize edilir.