Suçluluk
Culpability / Delinquency / Guilt
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
🔹 1. (culpability): Şiddet içeren bir suç işleyen sanığın adli psikiyatrik değerlendirmesinde, ağır bir psikotik atak sırasında gerçeği değerlendirme yetisini tamamen kaybetmiş olduğu saptanırsa, failin eylemindeki kusur ve sorumluluk derecesi (culpability) bu nörobiyolojik bozulma bağlamında yeniden tanımlanır. 🔹 2. (delinquency): 15 yaşındaki bir lise öğrencisinin okul mallarına zarar vermesi, sistematik olarak dersleri ekip küçük çaplı hırsızlık olaylarına karışması ve otorite figürleriyle sürekli çatışma halinde olması, klinik değerlendirmede erken başlangıçlı suçluluk (delinquency) örüntüsü olarak ele alınır. 🔹 3. (guilt): Bir yöneticinin, yoğun iş stresi altında ekibine karşı son derece haksız ve agresif bir çıkış yaptıktan sonra eve gittiğinde sürekli bu anı düşünmesi, içsel bir huzursuzluk duyması ve ertesi sabah işe erken gelerek ekibinden samimi bir özür dileyip durumu telafi etmeye çalışması suçluluk duygusunun tipik bir klinik ve günlük tezahürüdür.
Derin Analiz
Etimoloji
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Cezai Ehliyet
Criminal Responsibility
Bir sanığın, üzerine atılı suçu işlediği sırada fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve bu fiile göre davranışlarını yönlendirme yeteneğine sahip olması durumu.
Adli Psikoloji
Forensic Psychology
Psikolojik ilke ve tekniklerin, medeni ve ceza hukuku sistemlerinin ihtiyaçları doğrultusunda uygulanmasını sağlayan disiplinlerarası uygulamalı bilim dalı.
Davranım Bozukluğu
Conduct Disorder (CD)
Çocukluk ve ergenlik döneminde başkalarının temel haklarının ve yaşa uygun toplumsal normların sürekli olarak ihlal edildiği kalıcı bir davranış örüntüsüdür.
Antisosyal Kişilik Bozukluğu
Antisocial Personality Disorder / Dyssocial Personality
🔹 1. (antisocial personality disorder): Başkalarının haklarını kronik olarak hiçe sayma, ihlal etme ve suçluluk, pişmanlık veya empati yoksunluğu ile karakterize, on sekiz yaşından sonra tanısı konulabilen yaygın bir kişilik bozukluğudur. 🔹 2. (dyssocial personality): Toplumsal kurallara ve başkalarının haklarına sürekli bir biçimde uymama, bunları ihlal etme ve empati yoksunluğu ile karakterize edilen kişilik bozukluğudur.
Sosyal Öğrenme Kuramı
Social Learning Theory
Bireylerin yeni davranışları, tutumları ve duygusal tepkileri doğrudan deneyim yaşamaksızın, başkalarını gözlemleyerek, taklit ederek ve sosyal etkileşimler yoluyla edindiğini savunan psikolojik kuram.
Utanç
Shame
Bireyin kendi eylemlerini veya koşullarını onursuz, ahlaka aykırı ya da kusurlu bulmasıyla ortaya çıkan, yoğun kaçınma ve sosyal geri çekilmeyle karakterize öz-bilinçli duygu.
Vicdan Azabı
Compunction / Remorse
🔹 1. (compunction): Hatalı bir eylemden ya da henüz gerçekleştirilmemiş fakat zarar doğurması beklenen bir davranıştan kaynaklanan içsel huzursuzluk ve suçluluk hali. 🔹 2. (remorse): Geçmişte gerçekleştirilen bir eylem veya eylemsizlikten ötürü duyulan, bireyin öz-değerini sarsan yoğun suçluluk ve pişmanlık hali.