Antisosyal Kişilik Bozukluğu
Antisocial Personality Disorder
Tanım
Başkalarının haklarını kronik olarak hiçe sayma, ihlal etme ve suçluluk, pişmanlık veya empati yoksunluğu ile karakterize, on sekiz yaşından sonra tanısı konulabilen yaygın bir kişilik bozukluğudur.
Örnek Vaka / Uygulama
Yirmi dört yaşındaki bir erkek hasta, iş yerinde mesai arkadaşlarını zimmetine para geçirmek için sistematik olarak dolandırdığı, yakalandığında ise en ufak bir suçluluk veya pişmanlık emaresi göstermediği, aksine kurbanlarını saf olmakla suçladığı gerekçesiyle kliniğe getirilir. Ergenlik döneminde okul eşyalarına zarar verme, hayvanlara eziyet etme ve defalarca okuldan kaçma öyküsü mevcuttur.
Derin Analiz
Antisosyal Kişilik Bozukluğu (AKB), DSM-5-TR sınıflandırmasında B kümesi (dramatik, duygusal, düzensiz) kişilik bozuklukları arasında yer alır. Temel patoloji; dürtüsellik, agresiflik, yasalara uymama ve başkalarını manipüle etme örüntüsüdür. Nörobiyolojik çalışmalar, ventromedial prefrontal korteks ve amigdala işlev bozukluklarına işaret ederek korku koşullamasında yetersizlik ve duygusal uyarıcılara karşı nöral duyarsızlık olduğunu düşündürmektedir. Genetik yatkınlıklar çevresel risk faktörleriyle (çocukluk çağı travmaları, ihmal) birleştiğinde fenotipik dışavurum tetiklenir. Tedavi direnci son derece yüksektir çünkü bireyler genellikle patolojilerini ego-sintonik (benlikle uyumlu) algılar ve içgörü geliştirmezler.
Etimoloji
Latince 'anti-' [karşı, zıttı] + Yunanca 'socius' [arkadaş, ortak] kökünden türetilmiş 'socialis' kelimesine dayanır; toplumsal düzene ve sosyal bağlara karşı duruşu ifade eder.
Karıştırmayın
Psikopati sıklıkla AKB ile eş tutulur; ancak psikopati daha çok kişilik özelliklerinin (duygusuzluk, yüzeysel çekicilik) derinliğini ifade eden Hare Psikopati Kontrol Listesi ile ölçülen daha dar ve ağır bir alt kümedir. Davranım bozukluğu ise aynı davranış paterninin 18 yaş altındaki çocuk ve ergenlerdeki karşılığıdır.