Antisosyal Kişilik Bozukluğu
Antisocial Personality Disorder / Dyssocial Personality
Tanım
🔹 1. (antisocial personality disorder):
Başkalarının haklarını kronik olarak hiçe sayma, ihlal etme ve suçluluk, pişmanlık veya empati yoksunluğu ile karakterize, on sekiz yaşından sonra tanısı konulabilen yaygın bir kişilik bozukluğudur.
🔹 2. (dyssocial personality):
Toplumsal kurallara ve başkalarının haklarına sürekli bir biçimde uymama, bunları ihlal etme ve empati yoksunluğu ile karakterize edilen kişilik bozukluğudur.
Örnek Vaka / Uygulama
🔹 1. (antisocial personality disorder): Yirmi dört yaşındaki bir erkek hasta, iş yerinde mesai arkadaşlarını zimmetine para geçirmek için sistematik olarak dolandırdığı, yakalandığında ise en ufak bir suçluluk veya pişmanlık emaresi göstermediği, aksine kurbanlarını saf olmakla suçladığı gerekçesiyle kliniğe getirilir. Ergenlik döneminde okul eşyalarına zarar verme, hayvanlara eziyet etme ve defalarca okuldan kaçma öyküsü mevcuttur. 🔹 2. (dyssocial personality): Otuz yaşındaki bir danışan, iş yerinde finansal dolandırıcılık yapmasına ve birden fazla kişiyi dolandırmasına rağmen en ufak bir suçluluk veya pişmanlık duymadığını ifade eder. Eylemlerinin sonuçlarından başkalarını sorumlu tutar ve toplumsal normları kendi çıkarları doğrultusunda manipüle etmekten çekinmez.
Derin Analiz
🔹 1. (antisocial personality disorder):
Antisosyal Kişilik Bozukluğu (AKB), DSM-5-TR sınıflandırmasında B kümesi (dramatik, duygusal, düzensiz) kişilik bozuklukları arasında yer alır. Temel patoloji; dürtüsellik, agresiflik, yasalara uymama ve başkalarını manipüle etme örüntüsüdür. Nörobiyolojik çalışmalar, ventromedial prefrontal korteks ve amigdala işlev bozukluklarına işaret ederek korku koşullamasında yetersizlik ve duygusal uyarıcılara karşı nöral duyarsızlık olduğunu düşündürmektedir. Genetik yatkınlıklar çevresel risk faktörleriyle (çocukluk çağı travmaları, ihmal) birleştiğinde fenotipik dışavurum tetiklenir. Tedavi direnci son derece yüksektir çünkü bireyler genellikle patolojilerini ego-sintonik (benlikle uyumlu) algılar ve içgörü geliştirmezler.
🔹 2. (dyssocial personality):
Eski ICD sınıflandırmalarında 'dyssocial personality disorder' olarak geçen bu yapı, güncel nosolojide (DSM-5) Antisosyal Kişilik Bozukluğu ile eşdeğer kabul edilir. Nörobiyolojik düzeyde, prefrontal korteksteki gri madde hacminde azalma ve amigdala ile ventromedial prefrontal korteks arasındaki işlevsel bağlantı bozuklukları ile ilişkilendirilir. Bu durum, bireyin korku koşullanması geliştirememesine, cezalardan ders çıkaramamasına ve başkalarının acısına karşı duyarsız kalmasına zemin hazırlar. Genetik yatkınlık ve erken çocukluk dönemindeki travmatik çevresel faktörlerin (örn. ihmal, tutarsız disiplin) etkileşimi etiolojide kritik rol oynar.
Etimoloji
🔹 1. (antisocial personality disorder):
Latince 'anti-' [karşı, zıttı] + Yunanca 'socius' [arkadaş, ortak] kökünden türetilmiş 'socialis' kelimesine dayanır; toplumsal düzene ve sosyal bağlara karşı duruşu ifade eder.
🔹 2. (dyssocial personality):
Latince 'antisocialis' (toplum karşıtı; 'anti-' [karşı] + 'socius' [arkadaş, ortak, toplum]) ve Yunanca 'prosopon' (kişi, maske, karakter) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
🔹 1. (antisocial personality disorder):
Psikopati sıklıkla AKB ile eş tutulur; ancak psikopati daha çok kişilik özelliklerinin (duygusuzluk, yüzeysel çekicilik) derinliğini ifade eden Hare Psikopati Kontrol Listesi ile ölçülen daha dar ve ağır bir alt kümedir. Davranım bozukluğu ise aynı davranış paterninin 18 yaş altındaki çocuk ve ergenlerdeki karşılığıdır.
🔹 2. (dyssocial personality):
Narkisistik Kişilik Bozukluğu ile sıklıkla karıştırılır; antisosyal örüntüde temel motivasyon başkalarının haklarını ihlal etmek ve kuralları çiğnemektir, narsisizmde ise temel odak aşırı hayranlık beklentisi ve grandiyozitedir.
Keşfetmeye Devam Edin
Psikopati
Psikopati
Psychopathy
Empati yoksunluğu, yüzeysel çekicilik, manipülatif davranışlar, derin pişmanlık duymama ve antisosyal eğilimlerle karakterize, gelişimsel kökenli bir kişilik yapılanmasıdır.
İncele
Davranım Bozukluğu
Davranım Bozukluğu
Conduct Disorder (CD)
Çocukluk ve ergenlik döneminde başkalarının temel haklarının ve yaşa uygun toplumsal normların sürekli olarak ihlal edildiği kalıcı bir davranış örüntüsüdür.
İncele