Düzensiz
İrregular
Tanım
Dilbilimde, bir dilin genel çekim veya türetme kurallarına uymayan sözcükleri veya yapıları ifade eden terim.
Örnek Vaka / Uygulama
İngilizcede 'run' fiilinin geçmiş zamanının 'ran' olması (runned yerine) veya 'child' kelimesinin çoğulunun 'children' olması (childs yerine) dilbilgisel düzensizliğe somut birer örnektir.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve psikolinguistik bağlamında düzensiz formlar (örneğin geçmiş zaman veya çoğul ekleri), insan beyninin dili işleme mekanizmalarını incelemede kritik bir rol oynar. Çift yönlü model (dual-route model) çerçevesinde, düzenli kelimeler kural tabanlı bir algoritma (işleme kuralı) ile üretilirken, düzensiz kelimelerin (went/go, sheep/sheep) uzun süreli bellekte epizodik veya sözlüksel olarak ayrı ayrı depolandığı ve doğrudan hatırlatıldığı nörogörüntüleme çalışmalarıyla gösterilmiştir. Bu durum, Broca ve Wernicke alanları başta olmak üzere sol hemisferdeki dil ağrlarında farklı nöral devrelerin aktivasyonuna yol açar.
Etimoloji
Latince 'in-' (olumsuzluk öneki) + 'regula' (kural, cetvel) kelimelerinden türetilmiştir; kural dışı ve standart kalıplara uymayan anlamlarına gelir.
Karıştırmayın
Düzenli (regular) terimiyle karıştırılır; düzenli formlar öngörülebilir morfolojik kurallara (örneğin -ed takısı alarak) uyarken, düzensiz formlar bu genel şemalardan sapar ve ezbere dayalı bellek erişimi gerektirir.